{"id":"informator-maturalny-wos-2015/zad/Temat 2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2015","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Temat 2.\nPogłębianie integracji w ramach Unii Europejskiej - szansa czy zagrożenie dla Europy?\nRozważ problem, podając argumenty i kontrargumenty o charakterze politycznym,\ngospodarczym i społecznym.\nRealizacja 1.\nIntegracja europejska to swoisty eksperyment w dziejach świata, w którym rozmaite\nnarody, ze swoimi wewnętrznymi problemami, zaszłościami i kompleksami, próbują tworzyć\njedność w imię obrony wspólnych interesów gospodarczych, ale również chronić się przed\nhistorycznymi konfliktami, które niejednokrotnie prowadziły do wojen. Dzisiejsza Unia\nEuropejska to przede wszystkim społeczeństwa, którym system demokratyczny dał\nmożliwość decydowania o działaniach politycznych, ale nie zawsze idzie za tym świadomość\nodpowiedzialności za podejmowane decyzje, również, a może przede wszystkim, wyborcze.\nDlatego odpowiedź na postawione w temacie pytanie nie jest łatwa. Dotyka ona zarówno\nproblematyki sprawności Unii Europejskiej, jak i przyszłości Europy w obliczu nowych\nwyzwań. Jednak często obywatele Europy powtarzają, że nie chcą, żeby „Bruksela”\ndecydowała o ich losie, nie mając poczucia żadnego wpływu na zapadające tam\npostanowienia i powstające akty prawne.\nW aspekcie politycznym dalsze pogłębianie integracji europejskiej może spowodować\nwzrost znaczenia partii prawicowych, które sprzeciwiają się zwiększeniu uprawnień instytucji\nunijnych, uznając je za przyczynę ograniczenia suwerenności wewnętrznej państw\nczłonkowskich. Powstanie „rządu europejskiego”, który przejmie większą cześć kompetencji\nrządów krajowych, a do tego może doprowadzić pogłębiona integracja, może spowodować\nsprzeciw wśród obywateli, którzy już w tej chwili mają poczucie braku wpływu na decyzje\npłynące z Brukseli, nie rozumiejąc, że podejmowane są one nie przez abstrakcyjną Unię\nEuropejską, ale ich własnych, wybranych w wyborach wewnętrznych przedstawicieli.\nOdpowiedzią na to może być wprowadzona Traktatem Lizbońskim obywatelska inicjatywa\nustawodawcza (warunkiem jest tylko uświadomienie społeczeństwom, że ją posiadają).\nWydaje się, że zwiększenie uprawnień Parlamentu europejskiego, chociażby w sprawach\nbudżetu Unii na kolejne lata, które z cała pewnością jest elementem pogłębienia integracji,\nmoże mieć pozytywny wpływ na akceptację pogłębienia procesów integracyjnych. Ciekawa\nwydaje się także zawarta w wypowiedzi Martina Schulza propozycja większego wpływu\nobywateli na wybór komisarzy (podobne propozycje, czy raczej pretensje, że nie mamy\nna to wpływu, słyszałam również ostatnio wśród moich rówieśników). Myślę, że pogłębiona\nintegracja uwzględniająca interesy i poziom zainteresowania obywateli, a nie odgórnie\ntworzone Stany Zjednoczone Europy, które proponował w 1947 r. Winston Churchill,\nmogłaby być propozycja akceptowalna dla obywateli państw członkowskich, a także\nwytrąciłaby partiom prawicowym argumenty dotyczące ograniczenia suwerenności.\nPogłębienie integracji przyniosłoby na pewno kolejne wyzwania gospodarcze.\nNie można nie doceniać wpływu, jaki na ludzkie postawy wywarł trwający od 2008 roku\nkryzys gospodarczy. Historia uczy nas, że w okresach kryzysów ekonomicznych ujawniają się\nróżnorodne egoistyczne interesy, które prowadzą do postaw ksenofobicznych i braku\ntolerancji. Unia Europejska, która w latach 90-tych XX wieku zaczęła przekształcać się\n52 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nwe wspólnotę myśli i idei, stanęła przed najtrudniejszym w swojej krótkiej historii\nproblemem. Chodzi o pogodzenie interesów ekonomicznych poszczególnych społeczeństw\nze zrozumieniem potrzeby współodpowiedzialności za państwa, które prowadziły błędną\npolitykę fiskalną i gospodarczą. Nagle okazało się, że społeczeństwa, które dopiero\nrozpoczęły swoją drogę do wysokiej stopy życiowej, czego spodziewały się po wejściu\ndo strefy euro (Słowacja), muszą pomagać państwom postrzeganym jako wysokorozwinięte,\nprzyjmujące emigrantów zarobkowych, zwłaszcza w sezonie. Jest to tym bardziej\nniesprawiedliwe, gdyż w państwach południowej Europy stopa życiowa i poziom świadczeń\nsocjalnych był nieporównanie wyższy.\nJednym z pomysłów na wyjście z kryzysu jest pogłębienie integracji. Chodzi\no przyznanie istniejącym instytucjom europejskim dodatkowych uprawnień. Nie sądzę,\nżeby mnożenie instytucji mogło podobać się obywatelom Unii, ponieważ i tak większość\nz nich uważa, że urzędników jest zbyt wielu. Te uprawnienia to: kontrola deficytu\nbudżetowego w poszczególnych państwach członkowskich i przystąpienie członków strefy\neuro do paktu fiskalnego. Niestety tego typu działania musiałyby skutkować również cięciami\nw wydatkach socjalnych, które nigdy nie są mile widziane przez obywateli.\nZ wypowiedzi przewodniczącego Parlamentu Europejskiego wynika, że zwiększa się\nliczba obywateli zainteresowanych wprowadzeniem waluty euro. Również w tym procesie\nmożemy napotkać na pewne problemy. Z wprowadzeniem waluty euro wiążą się także\nograniczenia suwerenności banku centralnego, który przestaje być bankiem emisyjnym walut\nnarodowych i przestaje również mieć wpływ na poziom stóp procentowych w państwach\nstrefy. Ten problem również dzieli społeczeństwa. Wprowadzenie euro we wszystkich krajach\nUnii Europejskiej z całą pewnością pogłębiłoby procesy integracyjne, ponieważ\nodpowiedzialność za stabilność poziomu życia obywateli rozłożyłaby się na przedstawicieli\nwszystkich krajów członkowskich. W tej sytuacji konieczne byłoby również pogłębienie\njakości i głębokości kontroli nad instytucjami Unii oraz kształtowaniem i realizowaniem\nbudżetu państw członkowskich. Chodzi o to, żeby nie dopuścić do kolejnych kryzysów.\nZ tego również powodu nie można dopuścić do sytuacji, w której opodatkowuje się\nzgromadzone w bankach kapitały, ponieważ takie działanie podważa zaufanie do całego\nsystemu bankowego, a ze względu na ludzki strach i nieracjonalne zachowania (np. masowe\nwycofywanie wkładów) może kryzys tylko pogłębić.\nZ drugiej strony przeciwnicy wprowadzenia euro, podnoszący również argumenty\ngospodarcze, wracają do „efektów cappuccino”, tzn. ukrytej podwyżki cen produktów,\nzwiązanej ze zmianą waluty. Wydaje się, że to zagrożenie mogłyby wyeliminować właściwe\nuregulowania prawne i ich prawidłowe egzekwowanie, ale o tym również trzeba przekonać\nobywateli.\nZarówno pogłębianie uprawnień instytucji politycznych, jak i zwiększenie\ngospodarczej jedności Unii będzie miało wpływ na postawy społeczne. W okresach kryzysów\npogłębiają się postawy ksenofobiczne, które ujawniają się chociażby poprzez oczekiwanie,\nże cięcia socjalne dotkną przede wszystkim emigrantów, czy też, że bezrobocie wśród nich\nznacząco wzrośnie i przekona ich do powrotu do kraju ojczystego. Podstawy funkcjonowania\nUnii Europejskiej, jej założenia wolnego przepływu osób i kapitału powodują,\nże społeczeństwa europejskie są coraz bardziej wymieszane etnicznie i kulturowo, co sprawia,\nże narastają problemy z asymilacją, oczekiwaniem większych praw ze strony mniejszości\ni ograniczeń ich ze strony większości obywateli. Pogłębienie integracji może prowadzić\ndo zwiększenia ilości osób odmiennych kulturowo w krajach unijnych, wystarczy\nprzekroczyć bowiem granicę jednego z państw członkowskich i można podróżować po całej\nUnii. Powoduje to problemy, z którymi rządy tych państw nie potrafią sobie poradzić.\nPrzykładem może być kwestia rumuńskich Romów, którzy posiadając obywatelstwo Unii,\nswobodnie przemieszczają się po wszystkich państwach, nie respektując obowiązującego\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 53\nprawa. Ostre reakcje rządów (np. prezydenta Sarkozy’ego) wywołują sprzeciw społeczności\nmiędzynarodowej, ale nie rozwiązują problemu. Najbardziej drastycznym przykładem działań\nksenofobicznych były z całą pewnością wypadki na wyspie Utoya w Norwegii, gdzie zginęli\nprzedstawiciele partii otwartej na społeczeństwa wielokulturowe i tolerancyjnej wobec\ninności. Pogłębienie integracji będzie rodzić podobne problemy na większą skalę, dlatego\nprocesy te postawią konkretne zadania zarówno przed instytucjami Unii Europejskiej,\njak i rządami krajów członkowskich.\nPodsumowując, wydaje się, że w dzisiejszym świecie, gdzie Unia Europejska\nprzestaje być jednym z czołowych graczy na rynku światowym, a prym wiodą gospodarki\nazjatyckie, pogłębienie integracji europejskiej jest właściwą drogą pozwalającą państwom\nczłonkowskim i ich obywatelom na utrzymanie poziomu życia i rozwój gospodarczy. Trzeba\njednak pamiętać, że integracja gospodarcza powinna być związana z szeroką kampanią\nedukacyjną. Celem tej kampanii powinno być pogłębienie wspólnoty pomiędzy\nspołeczeństwami europejskimi i próba zrozumienia wspólnoty interesów tych społeczeństw.\nW kolejnych traktatach Unia Europejska zwiększa uprawnienia Parlamentu Europejskiego,\nwprowadza europejską inicjatywę ustawodawczą, czy też ogłasza „rok obywatelski”. Celem\ntych działań jest zwiększenie uprawnień obywateli i ich wpływu na decyzje instytucji\neuropejskich. O dalszej integracji i rozszerzeniu strefy euro będą decydować również\nobywatele. Tym bardziej odpowiedź na zadane w temacie pytanie jest rzeczą trudną. Nie jest\nmożliwa jakakolwiek integracja bez świadomości tych, którzy o niej decydują.\nW przeciwnym wypadku doprowadzi ona do dalszych podziałów i konfliktów. A przecież\npodstawową wartością Unii Europejskiej miało być zapobieganie im.\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nWartość merytoryczna: poziom III.\nZdający w pełni ukazał trzy aspekty pogłębiania integracji w ramach Unii Europejskiej.\nDostrzegł ich złożoność oraz sformułował konkluzję wynikającą z przeprowadzonych\nrozważań.\nPoprawność merytoryczna, selekcja informacji, język, styl i kompozycja: poziom III.\nRealizacja 2.\nJaką drogą dalej podążać? Ameryka dała przykład, że głęboka integracja\npojedynczych stanów może doprowadzić do powstania silnego państwa. Rozwiązanie to\nzastosowała jednak na przełomie XVIII i XIX wieku. Europa odpowiedzi na swoje pytania\nszuka na początku wieku XXI. Kraje Unii Europejskiej muszą podjąć decyzję, w którym\nkierunku pójść dalej, gdyż trwanie w tym samym miejscu wydaje się opcją najbardziej\nniepewną.\nStawiając przed sobą pytanie o przyszły kształt Unii Europejskiej, rozważyć musimy\nzarówno argumenty za, jak i przeciw. Zajęcie jakiegokolwiek stanowiska uprzednio przed\nrozważeniem argumentów może bowiem prowadzić do wypaczenia obrazu i poddania się\nbądź to propagandzie pro- bądź antyeuropejskiej. Chcąc pozostać możliwie obiektywnymi,\nspójrzmy najpierw na argumenty jednej strony, a następnie drugiej. Zważmy wagę obu\ni dopiero wtedy spróbujmy odpowiedzieć na stawiane nam pytanie.\nEuropa, a dokładnie osłabione wojną państwa europejskie upatrywały w integracji\neuropejskiej przede wszystkim środka zapobiegania kolejnym konfliktom zbrojnym. Pokój\nna kontynencie był celem podstawowym i pierwotnym oraz, o czym nie możemy zapominać,\njest nim nadal. Obecnie jednak celem podstawowym będzie to, co wysuwa się na pierwszy\nplan w latach kryzysu - zintegrowana gospodarka. Nie była ona jednak pierwotnie celem,\nlecz środkiem do osiągnięcia pokoju na kontynencie. Sytuowanie poszczególnych aspektów\n54 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nintegracji europejskiej w odpowiednim miejscu pokazuje już samo w sobie, że głębsza\nintegracja nie jest ani szansą ani zagrożeniem dla Europy, przynajmniej jeżeli mamy na myśli\nosiągnięcie celu podstawowego.\nKraje Unii, zabezpieczywszy pokój na kontynencie, stawiają jednak kolejne cele:\nrozwój gospodarczy, wzrost bogactwa społeczeństw i konkurencyjności produktów\neuropejskich na rynku międzynarodowym itd. Integracja, a w szczególności ujednolicenie\nprzepisów i zniesienie wewnętrznych barier, doprowadzić może do rozkwitu gospodarczego.\nPrzykładem tego są nie tylko Stany Zjednoczone, ale i jednoczące się w XIX wieku państwa\nniemieckie. Odradzająca się Rzesza (przyszłe cesarstwo) swój sukces gospodarczy\nzawdzięcza właśnie zniesieniu wewnętrznych ograniczeń w przepływie towarów i usług oraz\nmyśli technicznej.\nZjednoczone Niemcy pokazują również, że głębsza integracja może przyczyniać się do\nwiększej sprawności politycznej. Niemcy były kiedyś podzielone, a małe państwa mogą mniej\nzdziałać. Podobnie w Unii, gdybyśmy się bardziej polityczne zjednoczyli, bylibyśmy silniejsi\npolitycznie. Nasz głos byłby bardziej słyszalny na świecie. Obecnie, np. w sytuacji kryzysu\npolitycznego na półwyspie koreańskim, rola Unii jest niezauważalna.\nZadając więc pytanie o to, czy głębsza integracja jest szansą, czy zagrożeniem,\nmusimy przede wszystkim opowiedzieć na pytanie na czym ma ona polegać. Dalsze\nprzeregulowywanie gospodarki, ograniczanie wolności wymiany myśli może prowadzić\nraczej do zmniejszenia konkurencyjności (efekt „ekologicznych dyrektyw” w sytuacji,\ngdy Unia Europejska już jest najbardziej ekologiczną gospodarką świata) i tym samym\nwzrostu bezrobocia. Rozwiązaniem, które może być wielką szansą dla Europy, jest więc nie\ngłębsza, bądź płytsza integracja, lecz mądra integracja podejmowana na postawie chłodnych\nkalkulacji, a nie ideologicznych twierdzeń ruchów zielonych, proeuropejskich czy\nantyeuropejskich.\nInnym aspektem pytania o pogłębienie integracji są kwestie społeczne. Pogłębienie\nintegracji może prowadzić do niepokojów społecznych (jak dobitnie pokazały wystąpienia\nw sprawie forsowanych regulacji ACTA). Mieszkańcy Europy niekoniecznie mogliby chcieć\nteż żyć w mocno zintegrowanej Europie.\nAczkolwiek można w tym miejscu podjąć takie tematy jak: „czy głębsza integracja\npozwoli zwalczyć bezrobocie”, „czy głębsza integracja będzie odpowiedzią na bankructwa\npaństw śródziemnomorskich”, „czy głębsza integracja oznacza ochronę euro” oraz często\nproblem bardziej drażliwy niż te gospodarcze: „czy głębsza integracja oznacza utratę\ntożsamości narodowych”, to w obliczu pytania o to, jaki kształt i na jakich podstawach ma się\nodbywać dalszy postęp integracji, wydają się one jednak trywialne. Widząc różne aspekty\nproblemu, zarówno te gospodarcze, jak i społeczne, pamiętajmy, że głębsza integracja nie\nmusi oznaczać podążania tą samą drogą co dotychczas, a krok wstecz, by zmienić ścieżkę\nna wygodniejszą, czy też prowadzącą do piękniejszego miejsca, nie oznacza automatycznie\nzaprzepaszczenia wysiłku jaki już dokonaliśmy, by dotrzeć do miejsca, w którym jesteśmy.\nInnymi słowy sukces lub zagrożenie związane z głębszą integracją mogą w większym stopniu\nzależeć od tego, czy decydenci zasiadający w instytucjach europejskich pozostaną okopani\nna swoich stanowiskach, czy też podejmą dyskusję nad tym: czy posuwamy się coraz dalej\nwe właściwym kierunku; czy może warto integrować się głębiej, ale jednak w inny sposób;\nczy odpowiedzią na kryzys jest dalsze regulowanie, czy może jednak deregulacja.\nAnalizując jeszcze raz różne aspekty tego, czy głębsza integracja jest szansą, czy\nzagrożeniem dla rozwoju Europy, stwierdzić należy, że pytanie jest postawione w sposób\nnieprecyzyjny, a odpowiedzią na tak postawione pytanie może być tylko myśl, że „szansą\ndla rozwoju Europy jest mądra integracja, zaś zagrożeniem dla Europy jest integracja oparta\nna braku rozsądku, silnych emocjach i walce ideologicznej skrajnie do niej nastawionych\nstronnictw”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 55\nLiczba uzyskanych punktów: 7\nWartość merytoryczna: poziom I (4 pkt).\nZdający odniósł się do trzech aspektów zagadnienia, lecz jedynie aspekt gospodarczy\nintegracji został w pełni scharakteryzowany. Dokonał próby bilansowania szans i zagrożeń\nwynikających z działań zmierzających do pogłębienia integracji.\nPoprawność merytoryczna: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera błędów merytorycznych.\nSelekcja informacji: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera treści niezgodnych z tematem.\nJęzyk, styl i kompozycja: poziom II (+1 pkt). Zdający przeprowadził wywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\n56 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 57\n2.2.\nInformacja o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie\ndla absolwentów niesłyszących\n- podobnie jak w przypadku arkusza standardowego - w jakim stopniu absolwent spełnia\nwymagania z zakresu tego przedmiotu określone w podstawie programowej kształcenia\nogólnego dla IV etapu edukacyjnego w zakresie rozszerzonym i podstawowym. Zadania\nw arkuszu egzaminacyjnym mogą również odnosić się do wymagań przypisanych do etapów\nwcześniejszych.\nOgólne informacje o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego\n2014/2015, krótka charakterystyka arkusza egzaminacyjnego oraz najważniejsze zasady\ndotyczące oceniania wypowiedzi zdających, przedstawione w części 1. Informatora, dotyczą\nrównież arkuszy dla absolwentów niesłyszących. Jednak zgodnie z zapisami odpowiedniego\nrozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej3, absolwenci niepełnosprawni przystępują\ndo egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju ich\nniepełnosprawności. Dostosowania obejmują:\n w odniesieniu do formy egzaminu maturalnego m.in.\n- zmianę sposobu sformułowania niektórych zadań (zamiana słów, zwrotów lub całych\nzdań), jeżeli mogłyby one być niezrozumiałe lub błędnie zrozumiane przez osoby\nniesłyszące (nie dotyczy to terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy),\n- zmianę schematu punktowania niektórych zadań,\n w odniesieniu do warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego m.in.\n- przedłużenie czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminu,\n- możliwość korzystania ze słowników językowych.\nPoniżej przedstawione zostały przykładowe zadania ilustrujące dostosowania dla\nabsolwentów niesłyszących. Numeracja zadań odpowiada numeracji zadań w części 2.1.\nJeżeli zadanie nie zostało przedstawione poniżej, oznacza to, że wersja dla niesłyszących\nnie różni się niczym od wersji przedstawionej w części 2.1.\nSzczegółowa informacja na temat zakresu dostosowania warunków przeprowadzania\negzaminu maturalnego dla absolwentów niesłyszących ogłaszana jest w komunikacie\nDyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sierpniu poprzedzającym rok szkolny,\nw którym jest przeprowadzany egzamin maturalny, na stronie internetowej CKE.\n3 Tj. § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków\norganizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz\nniedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych\n(Dz.U. Nr 228, poz. 1490, z późn. zm.).\n58 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nŹródło do zadania 1.\nPodział ludności Polski według przynależności narodowo-etnicznej (niepolskiej) w 2011 r.\nDeklarowana przynależność\nnarodowo-etniczna\nLiczba osób, które wskazały przynależność\nniepolską (w tys. osób)\nśląska\n817\nkaszubska\n229\nniemiecka\n126\nukraińska\n49\nbiałoruska\n46\nromska\n16\nrosyjska\n13\namerykańska\n11\nłemkowska\n10\nŹródło: opracowanie własne.\nZadanie 1. (0-2)\nNa podstawie tabeli wykonaj polecenia.\n1.1. Używając nazw wymienionych w tabeli, przy każdym z opisów podaj nazwę\nodpowiedniej mniejszości narodowej bądź etnicznej.\na) Są\nnajliczniejszą\nmniejszością\nnarodową\nw\nPolsce.\nMieszkają\ngłównie\nw województwie opolskim oraz w województwie śląskim.\nb) Są najliczniejszą mniejszością etniczną w Polsce. Określani są jako nieterytorialna\ngrupa etniczna.\nc) Mniejszość ta zamieszkuje głównie w województwie podlaskim. Zdecydowana\nwiększość przedstawicieli tej mniejszości należy do Polskiego Autokefalicznego\nKościoła Prawosławnego.\nd) Przedstawicieli tej mniejszości etnicznej wg danych ze spisów powszechnych jest\ntylko kilka tysięcy osób. Chociaż historycznie wywodzą się z terenów Galicji,\nZakarpacia i północnej części Słowacji, to w wyniku powojennych przesiedleń dziś\nmieszkają głównie w województwie dolnośląskim.\n1.2. Podaj nazwy grup wymienionych w tabeli, które według polskiego prawa nie są\nmniejszością narodową, etniczną lub grupą o języku regionalnym.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 59\nWymaganie ogólne\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów.\nZdający rozpoznaje problemy w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i globalnej oraz szuka\nich rozwiązania; rozumie złożoność problemów społecznych i politycznych; dostrzega\nperspektywy różnych uczestników życia publicznego.\nWymaganie szczegółowe\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający:\n4) charakteryzuje mniejszości narodowe, etniczne i grupy imigrantów żyjące w Polsce\n(liczebność, historia, kultura, religia itp.); […].\n1.1.\nRozwiązanie\na) mniejszość niemiecka\nb) mniejszość romska\nc) mniejszość białoruska\nd) mniejszość łemkowska\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wskazanie czterech nazw mniejszości.\n0 pkt - poprawne wskazanie trzech lub mniejszej liczby nazw\nmniejszości lub brak odpowiedzi.\n1.2.\nRozwiązanie\nŚlązacy, Amerykanie\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wskazanie dwóch nazw mniejszości.\n0 pkt - poprawne wskazanie jednej nazwy mniejszości lub brak\nodpowiedzi.\n60 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nŹródło do zadania 3.\nModele integracji mniejszości i imigrantów\nNa podstawie: http://image.ohmynews.com/down/images/1/drkoo_313182_1[508277].jpg\n[dostęp z dnia 31.01.2013]\nZadanie 3. (0-2)\nNa podstawie rysunku wykonaj polecenia.\n3.1. Napisz, jakie dwa modele polityki wobec mniejszości i imigrantów ilustruje rysunek.\n3.2. Wyjaśnij, na czym polega zasadnicza różnica w relacji do mniejszości i imigrantów\nw przedstawionych na rysunku modelach integracji.\nWymaganie ogólne\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów.\nZdający rozpoznaje problemy w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i globalnej oraz szuka\nich rozwiązania; rozumie złożoność problemów społecznych i politycznych; dostrzega\nperspektywy różnych uczestników życia publicznego.\nWymaganie szczegółowe\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie. Zdający:\n2) porównuje różne modele polityki wybranych państw wobec mniejszości narodowych\ni imigrantów.\nChińczycy\nIrlandczycy\nWłosi\nMeksykanie\nRosjanie\nAmerykanie\nChińczycy\nIrlandczycy\nWłosi\nMeksykanie\nRosjanie\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 61\n3.1.\nRozwiązanie\nModel „tygla” (integracji) i „sałatki owocowej”\n(wielokulturowości).\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne nazwanie obu modeli.\n0 pkt - za poprawne nazwanie jednego modelu lub brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe ocenione\nodpowiedzi\nIntegrowanie się ludzi innych\nnarodów i współżycie różnych\nnarodów.\n1 pkt - zdający rozpoznał\ndwa modele.\nAmeryka - polityka nastawiona\nna przyciąganie emigrantów.\n0 pkt - zdający nie\nrozpoznał żadnego modelu.\n3.2.\nRozwiązanie\nModel tygla (integracji) prowadzi do zaniku tożsamości, tradycji\ni odmienności, tworząc wspólny model kulturowy. Model\n„sałatki owocowej” (wielokulturowości) zakłada współistnienie\nodmiennych kulturowo grup.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie zasadniczej różnicy między modelami.\n0 pkt - za niepełne wyjaśnienie różnicy między modelami\nlub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe ocenione\nodpowiedzi\nW pierwszym przypadku ludzie różnych\nnarodowości tworzą wspólny model\nkulturowy, natomiast w drugim tworzą\nzlepek wielokulturowy.\n1 pkt - zdający\nwyjaśnił różnicę\nmiędzy dwoma\nmodelami.\nPierwszy model integracji imigrantów\nodbywa się bez większych przeszkód,\nzaś drugi powoduje więcej problemów,\njest więc trudniejszy.\n0 pkt - nie\nwyjaśnił różnicy\nmiędzy modelami.\nZadanie 4. (0-1)\nSpośród podanych zdań, wybierz trzy zawierające wyłącznie informacje oraz trzy,\nw których zawarte są komentarze, a następnie wpisz w odpowiednie miejsca numery\nodpowiadające poszczególnym zdaniom.\n[1] Najnowsza moda w Internecie nazywa się Second Life.\n[2] To sieciowa gra komputerowa.\n[3] Jej twórcy wolą ją nazywać wirtualnym światem, w którym uczestnicy mają tytułowe\ndrugie życie.\n[4] Każdy gracz kieruje postacią.\n[5] Trójwymiarowe postaci spotykają się, rozmawiają, jedzą, podróżują, pracują, wspólnie\nodpoczywają.\n[6] I tutaj, podobnie jak w realu, bez pieniędzy nie ma zabawy.\n[7] Żeby kupić bluzkę w wirtualnym centrum handlowym, trzeba mieć wirtualną walutę:\nlinden-dolary.\n[8] A te można kupić tylko od twórców gry za prawdziwe dolary amerykańskie.\n[9] Wymiana pieniędzy w Second Life działa w obie strony, tzn. zarobione w grze linden-\ndolary można wymienić na prawdziwe.\n[10] To daje szansę przedsiębiorczym.\nNa podstawie: P. Stasiak, Rekl@ma w grze,\nhttp://www.polityka.pl/rynek/gospodarka/194991,1,reklma-wgrze.read [dostęp z dnia 13.06.2013]\n62 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nWymagania ogólne\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie\nje analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych\nsprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia\npoglądy odmienne od własnych.\nWymaganie szczegółowe\n14. Środki masowego przekazu. Zdający:\n7) krytycznie analizuje przekazy medialne, […] oraz odróżniając informacje od komentarzy.\nRozwiązanie\nInformacje - trzy spośród: 2, 4, 5, 7, 8, 9.\nKomentarze - trzy spośród: 1, 3, 6, 10.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne podanie trzech numerów, którymi\noznaczone są informacje i trzech numerów, którymi oznaczone\nsą komentarze.\n0 pkt - za podanie mniejszej liczby poprawnych numerów\nlub brak odpowiedzi.\nRysunek do zadania 5.\nŹródło: www.mleczko.interia.pl\nInformacje\nKomentarze\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 63\nZadanie 5. (0-1)\nWyjaśnij, o jakim zjawisku świadczy pytanie postaci przedstawionej na rysunku.\nWymagania ogólne\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie\nje analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych\nsprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia\npoglądy odmienne od własnych.\nWymagania szczegółowe\n14. Środki masowego przekazu. Zdający:\n8) ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności i wiarygodności informacyjnej;\nświadomie i krytycznie odbiera zawarte w nich treści.\nRozwiązanie\nŁączenie świata realnego i zawartości Internetu.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za zauważenie istoty zjawiska przedstawionego\nna rysunku satyrycznym.\n0 pkt - za błędną interpretację rysunku, świadczącą\no niezrozumieniu problemu lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe ocenione\nodpowiedzi\n- Zbyt duża ufność wobec tego, co jest\nw sieci.\n- Nieumiejętność oddzielenia\nrzeczywistości od świata wirtualnego.\n1 pkt - zdający\ndostrzega problem\nprzedstawiony\nna rysunku.\n- Globalizacja, która powoduje,\nże coraz większy wpływ na ludzkie\nżycie ma Internet.\n- Konflikt międzypokoleniowy.\n0 pkt - błędne\ninterpretacje rysunku.\nTekst do zadania 6.\nJest miarą produkcji wytworzonej na terytorium kraju w określonym okresie, najczęściej\njednego roku.\nŹródło: opracowanie własne.\nZadanie 6. (0-1)\nPodaj pełną nazwę pojęcia, którego dotyczy tekst.\nWymaganie ogólne (III etap kształcenia)\nVI. Rozumienie zasad gospodarki rynkowej.\nZdający rozumie procesy gospodarcze oraz zasady racjonalnego gospodarowania w życiu\ncodziennym; analizuje możliwości dalszej nauki i kariery zawodowej.\n64 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nWymaganie szczegółowe (III etap kształcenia)\n28. Gospodarka w skali państwa. Zdający:\n1) wyjaśnia terminy: produkt krajowy brutto, […].\nRozwiązanie\nProdukt krajowy brutto\nSchemat punktowania\n1 pkt - za podanie pełnej nazwy.\n0 pkt - za podanie błędnej nazwy, skrótu lub brak odpowiedzi.\nŹródła do zadania 7.\nNajpowszechniejsze metody proporcjonalnego podziału mandatów polegają na znalezieniu\nnajwiększych, kolejno po sobie następujących ilorazów liczb zdobytych głosów. Dzielimy\nliczbę głosów zdobytych przez każdy komitet przez odpowiednie liczby.* Następnie\nwybieramy tyle największych ilorazów, ile jest mandatów do obsadzenia w danym okręgu.\nMandaty w obrębie danego komitetu otrzymują kolejno kandydaci, którzy uzyskali\nnajwiększą liczbę głosów.\n*w metodzie d'Hondta - przez kolejne liczby naturalne\n*w metodzie Sainte-Laguë - przez kolejne liczby nieparzyste\nW okręgu wyborczym do obsadzenia jest 8 mandatów.\nTabela 1. Ilorazy obliczone dla metody\nd'Hondta\nTabela 2. Liczba głosów oddanych\nna kandydatów\nKomitet A\nKomitet B\nKomitet C\n720\n300\n480\n360\n150\n240\n240\n100\n160\n180\n75\n120\n144\n60\n96\nNumer\nna liście Komitet A Komitet B Komitet C\n1\n550 (A1)\n90 (B1)\n20 (C1)\n2\n40 (A2)\n120 (B2) 200 (C2)\n3\n100 (A3)\n10 (B3)\n130 (C3)\n4\n10 (A4)\n70 (B4)\n70 (C4)\n5\n20 (A5)\n10 (B5)\n60 (C5)\nw nawiasach podano oznaczenia kandydatów\nZadanie 7. (0-2)\nNa podstawie informacji w tabelach wykonaj polecenia.\n7.1. Na podstawie Tabeli 1 podaj liczbę mandatów, które uzyskają poszczególne\nkomitety:\nKomitet A:\nKomitet B:\nKomitet C:\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 65\n7.2. Podkreśl poprawne zakończenie zdania.\nOdpowiedź zawierająca tylko oznaczenia kandydatów, którzy zdobyli mandaty, to\nA. A2, B1, C3.\nB. A3, B4, C2.\nC. A1, B3, C5.\nD. A5, B2, C4.\nWymaganie ogólne\nIV. Znajomość zasad i procedur demokracji.\nZdający wyjaśnia demokratyczne zasady i procedury oraz stosuje je w codziennym życiu;\ncharakteryzuje\ndemokrację\nna\ntle\ninnych\nustrojów,\nocenia\ndziałanie\ninstytucji\ndemokratycznych w Polsce i na świecie; ocenia rolę stowarzyszeń i organizacji obywatelskich\noraz różnych form aktywności obywateli w funkcjonowaniu współczesnej demokracji.\nWymaganie szczegółowe\n15. Demokracja - zasady i procedury. Zdający:\n5) wyjaśnia, jak są przeprowadzane […] wybory we współczesnej demokracji.\n7.1.\nRozwiązanie\nKomitet A - 4 mandaty\nKomitet B - 1 mandat\nKomitet C - 3 mandaty\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne określenie liczby mandatów, którą zdobył\nkażdy z trzech komitetów.\n0 pkt - za poprawne określenie liczby mandatów, którą zdobył\njeden lub dwa komitety, błędna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n7.2.\nRozwiązanie\nD\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wybranie poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za wybranie błędnej odpowiedzi lub brak odpowiedzi.\n66 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nTeksty do zadania 8.\nWśród typowych sformułowań definiujących, co to znaczy być Polakiem, najczęściej\npojawiały się następujące: być Polakiem to „nie skrywać polskości”, „nie wypierać się\npolskości”, „nie wstydzić się polskości”, „nie obawiać się polskości”. Przerwanie\nmiędzypokoleniowego przekazu polskości jest postrzegane jako „zdrada” polskości.\nNie można „stać się” Łotyszem czy Rosjaninem, kiedy pochodzi się z polskiej rodziny.\nBóg, powołując człowieka do życia, powołuje go jako przedstawiciela określonego narodu\n- Polaka, Łotysza, Rosjanina. Świadoma zmiana narodowości, odrzucenie swej narodowości,\nnie zrywa więzi z narodem. Ktoś, kto to czyni, jest nadal postrzegany jako członek narodu,\nlecz uważa się go za odszczepieńca, zdrajcę.\nWynarodowienie, pomimo tzw. przyczyn obiektywnych, takich jak w okresie ZSRR\nrusyfikacja, brak polskich szkół, brak polonijnych organizacji, posiada również przyczyny\no charakterze subiektywnym. Wyparcie się polskości, odrzucenie jej miało często na celu\n- jak to wynika z potocznych obserwacji - poprawę bytu, zwiększenie szans życiowych,\nzrobienie kariery.\nNa podstawie: T. Biernat, Być Polakiem na Łotwie. Świat życia codziennego, Toruń 2003.\nTraktowanie identyfikacji narodowej jako cechy predestynowanej w sposób automatyczny\ni fatalistyczny coraz mniej odpowiada perspektywom współczesnego świata, nacechowanego\nprzestrzenną i społeczną ruchliwością.\nŹródło: A. Kłoskowska, Kultury narodowe u korzeni, Warszawa 2005.\nZadanie 8. (0-2)\nNa podstawie tekstów źródłowych wykonaj polecenia.\n8.1. Wymień dwa typy przyczyn zmiany narodowości łotewskich Polaków. Do każdego\nz typów podaj przykład.\n\n\n8.2. Zdecyduj, czy poglądy łotewskich Polaków na temat zmiany narodowości\nsą zgodne z wiedzą naukową zaprezentowaną w drugim z tekstów. Uzasadnij odpowiedź.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 67\nWymaganie ogólne\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów.\nZdający rozpoznaje problemy w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i globalnej oraz szuka\nich rozwiązania; rozumie złożoność problemów społecznych i politycznych; dostrzega\nperspektywy różnych uczestników życia publicznego.\nWymagania szczegółowe\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający.\n2) omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu tożsamości narodowej;\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie. Zdający:\n2) porównuje różne modele polityki wybranych państw wobec mniejszości narodowych\ni imigrantów.\n8.1.\nRozwiązanie\nPrzyczyny obiektywne, np. brak organizacji polskich,\nprzyczyny subiektywne, np. chęć poprawy bytu.\nSchemat punktowania\n1 pkt - wskazanie dwóch przyczyn wraz z przykładami.\n0 pkt - za odpowiedź niepełną (np. wskazanie dwóch przyczyn\nbez przykładów lub odwrotnie, za wskazanie jednej przyczyny\ni jednego przykładu), za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n8.2.\nRozwiązanie\nNie są zgodne, ponieważ identyfikacja narodowa może\n- według naukowców -zmieniać się, tymczasem łotewscy\nPolacy uważają, że narodowości nie można zmienić.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za udzielenie poprawnej odpowiedzi wraz\nz uzasadnieniem.\n0 pkt - za udzielenie poprawnej odpowiedzi, ale z częściowym\nuzasadnieniem, bez uzasadnienia, za błędną odpowiedź (np. są\nzgodne) lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe ocenione\nodpowiedzi\nNie są zgodne, ponieważ zachowanie\nnarodowości, według naukowców,\nnie jest już koniecznością, może ulec\nzmianie, natomiast według łotewskich\nPolaków zmiana tej identyfikacji\nto „zdrada”.\n1 pkt - zdający\ntrafnie odpowiedział\ni uzasadnił swoją\nocenę.\nPoglądy te nie są zgodne z wiedzą\nnaukową prezentowaną przez drugi\ntekst, gdyż łotewscy Polacy nie uznają\nzmiany narodowości.\n0 pkt - mimo\npoprawnej\nodpowiedzi (nie są\nzgodne), zdający\nw sposób niepełny\nją uzasadnił,\nodnosząc się tylko\ndo jednego tekstu.\n68 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nTeksty do zadania 10.\nSądowa kontrola zgodności prawa z konstytucją we współczesnym świecie jest jedną\nz podstawowych gwarancji przestrzegania konstytucji. W Polsce zadanie to realizuje\nTrybunał Konstytucyjny. Podstawowym zadaniem Trybunału jest kontrola hierarchicznej\nzgodności norm prawnych […].\nSądy tworzą system organów powołanych do orzekania w sprawach indywidualnych\ni w pewien sposób podporządkowanych Sądowi Najwyższemu lub Naczelnemu Sądowi\nAdministracyjnemu. Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu pozostają poza systemem\nsądów, tworząc drugi, odrębny segment władzy sądowniczej.\nNa podstawie: www.trybunal.gov.pl\n1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy\nustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.\n2. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent\nRzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.\nŹródło: Art. 10, Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.\nZadanie 10. (0-1)\nPodkreśl dwie nazwy zasad ustrojowych przedstawionych w źródłach.\nA. zasada samorządności\nB. zasada państwa prawa\nC. zasada trójpodziału władzy\nD. zasada suwerenności narodu\nE. zasada pluralizmu politycznego\nWymaganie ogólne\nIV. Znajomość zasad i procedur demokracji.\nZdający rozumie demokratyczne zasady i procedury i stosuje je w życiu szkoły oraz innych\nspołeczności; rozpoznaje przypadki łamania norm demokratycznych i ocenia ich\nkonsekwencje; wyjaśnia znaczenie indywidualnej i zbiorowej aktywności obywateli.\nWymaganie szczegółowe\n11. Rzeczpospolita Polska jako demokracja konstytucyjna. Zdający:\n2) omawia najważniejsze zasady ustroju Polski (suwerenność narodu, podział władzy, rządy\nprawa, pluralizm).\nRozwiązanie\nB i C\nSchemat punktowania\n1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - za jedną poprawną odpowiedź, za jedną błędną\nodpowiedź lub brak odpowiedzi.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 69\nTekst do zadania 11.\nŹródła dochodów samorządu terytorialnego\nNa sesji rady gminy podjęto uchwałę o remoncie drogi gminnej, łączącej dwie sąsiednie wsie.\nPotrzebne na remont drogi środki finansowe uzyskano ze sprzedaży budynku po\nzlikwidowanej szkole podstawowej.\nŹródło: opracowanie własne\nZadanie 11. (0-1)\nNa podstawie tekstu podkreśl poprawne zakończenie zdania.\nRemont drogi przeprowadzony został ze środków uzyskanych z\nA. darowizny społecznej.\nB. dochodów własnych.\nC. subwencji ogólnej.\nD. dotacji celowej.\nWymaganie ogólne\nV. Znajomość podstaw ustroju Rzeczypospolitej Polskiej.\nZdający opisuje sposób działania władz publicznych i innych podmiotów życia publicznego;\nwykorzystuje swoją wiedzę o zasadach demokracji i ustroju Polski do interpretacji i oceny\nwydarzeń w życiu społecznym i politycznym; […].\nWymaganie szczegółowe\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:\n3) wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody własne, dotacje, subwencje)\n[…].\nRozwiązanie\nB\nSchemat punktowania\n1 pkt - za udzielenie poprawnej odpowiedzi.\n0 pkt - za udzielenie co najmniej jednej błędnej odpowiedzi\nlub brak odpowiedzi.\n70 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nTekst do zadania 13.\nArt. 131.\n1. Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie może przejściowo sprawować urzędu,\nzawiadamia o tym Marszałka Sejmu, który tymczasowo przejmuje obowiązki Prezydenta\nRzeczypospolitej. Gdy Prezydent Rzeczypospolitej nie jest w stanie zawiadomić Marszałka\nSejmu o niemożności sprawowania urzędu, wówczas o stwierdzeniu przeszkody\nw\nsprawowaniu\nurzędu\nprzez\nPrezydenta\nRzeczypospolitej\nrozstrzyga\nTrybunał\nKonstytucyjny na wniosek Marszałka Sejmu. W razie uznania przejściowej niemożności\nsprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Trybunał Konstytucyjny powierza\nMarszałkowi Sejmu tymczasowe wykonywanie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej.\n2. Marszałek Sejmu tymczasowo, do czasu wyboru nowego Prezydenta Rzeczypospolitej,\nwykonuje obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej w razie:\n1) śmierci Prezydenta Rzeczypospolitej,\n2) zrzeczenia się urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej,\n3) stwierdzenia nieważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej lub innych przyczyn\nnieobjęcia urzędu po wyborze,\n4) uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności Prezydenta Rzeczypospolitej\ndo sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, uchwałą podjętą większością\nco najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego,\n5) złożenia Prezydenta Rzeczypospolitej z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu.\n3. Jeżeli\nMarszałek\nSejmu\nnie\nmoże\nwykonywać\nobowiązków\nPrezydenta\nRzeczypospolitej, obowiązki te przejmuje Marszałek Senatu.\nŹródło: Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.\nZadanie 13. (0-2)\nNa podstawie fragmentu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.\ni własnej wiedzy uzupełnij tabelę, dotyczącą sytuacji, gdy trzy razy zastosowano\nart. 131. w podanym terminie. Nazwiska osób wybierz z listy: Bronisław Komorowski,\nEwa Kopacz, Grzegorz Schetyna, Bogdan Borusewicz.\nData wydarzenia\nFunkcja osoby\nzastępującej\ngłowę państwa\nImię i nazwisko osoby\nzastępującej głowę\npaństwa\nNumer ustępu art.\n131 Konstytucji\nRP, do którego\nodwołano się\nw tym przypadku\n8 lipca 2010 r.\nA.\nB.\nC.\nWymaganie ogólne\nV. Znajomość podstaw ustroju Rzeczypospolitej Polskiej.\nZdający opisuje sposób działania władz publicznych i innych podmiotów życia publicznego;\nwykorzystuje swoją wiedzę o zasadach demokracji i ustroju Polski do interpretacji i oceny\nwydarzeń w życiu społecznym i politycznym; przedstawia prawa i obowiązki obywatela\nRzeczypospolitej Polskiej; […].\nWymagania szczegółowe\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie […].\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 71\nRozwiązanie\nA. Marszałek Sejmu / Bronisław Komorowski / ust. 2\nB. Marszałek Senatu / Bogdan Borusewicz / ust. 3\nC. Marszałek Sejmu / Grzegorz Schetyna / ust. 2\nSchemat punktowania\n2 pkt - za poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.\n1 pkt - za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.\n0 pkt - za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli\nlub brak odpowiedzi.\nZadanie 18. (0-2)\nDo każdego podanego opisu środka karnego dobierz jego nazwę, wpisując w miejsca\npod tabelami odpowiednie cyfry.\nOpis środków karnych\nA.\nDotyczy między innymi utraty orderów,\nodznaczeń i tytułów honorowych oraz\nczasowej utraty zdolności do ich uzyskania.\nB.\nŁączy się z obowiązkiem osobistego\nstawiennictwa w jednostce organizacyjnej\npolicji w określonym czasie.\nC.\nSłuży realizacji celów statutowych\ninstytucji, fundacji i stowarzyszeń, które\nniosą pomoc osobom poszkodowanym.\nD.\nMoże być skutkiem naruszenia zakazu\nwytwarzania, posiadania, obrotu, przesyłania\nlub przewozu określonych przedmiotów.\nNazwy środków karnych\n1.\nnawiązka\n2.\nprzepadek\n3.\nobowiązek naprawienia szkody\n4.\npozbawienie praw publicznych\n5.\nzakaz wstępu na imprezę masową\nA B C D\nWymagania ogólne\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie\nje analizuje […].\nWymagania szczegółowe\n33. Prawo karne. Zdający:\n3) przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie oraz prawa przysługujące\nofierze, oskarżonemu i świadkowi.\nRozwiązanie\nA-4\nB-5\nC-1\nD-2\nSchemat punktowania\n2 pkt - za cztery poprawne przyporządkowania.\n1 pkt - za trzy lub dwa poprawne przyporządkowania.\n0 pkt - za jedno poprawne przyporządkowanie\nlub za brak odpowiedzi.\n72 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nTekst do zadań 19 i 21\nKodeks pracy [fragment] - stan prawny na dzień 31.12.2012 r.\nArt. 180.\n§ 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:\n1) 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, […].\n§ 5. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego,\nma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu; w takim przypadku niewykorzystanej\nczęści urlopu macierzyńskiego udziela się pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko,\nna jego pisemny wniosek.\nArt. 1821.\n§ 1. Pracownica ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze:\n1) do 6 tygodni - w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1, […].\n§ 2. Dodatkowy urlop macierzyński jest udzielany jednorazowo, w wymiarze tygodnia\nlub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego.\nArt. 1822.\n§1. Przepisy art. 1821 stosuje się odpowiednio do pracownika-ojca wychowującego dziecko:\n1) w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 5,\n2) w razie wykorzystania urlopu macierzyńskiego przez pracownicę.\nArt. 1823.\n§1. Pracownik-ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze\n2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.\nZadanie 19. (0-1)\nZdecyduj, które informacje są prawdziwe, a które fałszywe. W tabeli przy każdym\nzdaniu wpisz znak X.\nPrawda\nFałsz\nA. Urlop macierzyński przysługuje tylko kobiecie.\nB. Urlop ojcowski przysługuje tylko mężczyźnie.\nC. Dodatkowy urlop macierzyński może trwać 4 tygodnie.\nWymagania ogólne\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie\nje analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych\nsprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia\npoglądy odmienne od własnych.\nWymagania szczegółowe\n2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny i interpretuje proste przepisy\nprawne.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 73\nRozwiązanie\nA. Fałsz B. Prawda C. Prawda\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.\n0 pkt - za poprawne wskazanie dwóch lub jednej odpowiedzi\nlub brak odpowiedzi.\nZadanie 21. (0-1)\nNapisz, czy jest możliwe korzystanie w tym samym czasie przez matkę i ojca z urlopu\nzwiązanego z rodzicielstwem. Uzasadnij odpowiedź.\nOdpowiedź:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie\nje analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski […].\nWymagania szczegółowe\n35. Obywatel wobec prawa. Zdający:\n1) odnajduje w odpowiednim akcie prawnym przepis dotyczący wybranego kazusu prawnego\ni interpretuje go.\nRozwiązanie\nOdpowiedź: tak [jest to możliwe]\nUzasadnienie: mężczyzna może skorzystać z urlopu\nojcowskiego w dowolnym czasie, aż do ukończenia\nprzez dziecko 12. miesiąca życia, a więc także w okresie,\ngdy kobieta będzie przebywała na urlopie macierzyńskim.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za wyjaśnienie, że urlopy kobiety i mężczyzny mogą być\nw tym samym czasie, gdyż przepisy Kodeksu pracy nie\nzabraniają tego.\n0 pkt - za wskazanie tylko odpowiedzi bądź tylko uzasadnienia,\nza błędną odpowiedź i/lub wyjaśnienie lub brak odpowiedzi\nna jeden z elementów.\nPrzykładowe ocenione\nodpowiedzi\nJest możliwe. Matce przysługuje\n20 tygodni urlopu macierzyńskiego,\na ojcu przysługują 2 tygodnie\nurlopu, które może wykorzystać\ndo ukończenia przez dziecko\n12 miesiąca życia, a to oznacza,\nże może z nich skorzystać zaraz\npo porodzie.\n1 pkt - zdający\nprawidłowo wskazał\nodpowiedź i podał\nwłaściwe uzasadnienie.\nNie. Ojciec może skorzystać\nz urlopu związanego\nz rodzicielstwem dopiero po tym,\njak wykorzysta bądź zrezygnuje\nz niego matka.\n0 pkt - zdający błędnie\nzinterpretował cytowane\nprzepisy.\n74 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nZadanie 22. (0-2)\nNa podstawie logo i opisu wpisz do tabeli pełne polskie nazwy organów (organizacji)\nwspółpracujących z ONZ.\nLogo\nOpis\nNazwa\norganu/organizacji\nA.\nDziałanie na rzecz zwiększenia\nwspółpracy między państwami\nw dziedzinie ochrony zdrowia\ni zwalczania epidemii chorób\nzakaźnych, zapewnienia opieki\nmedycznej ludności świata.\nB.\nDziała na rzecz ochrony dzieci,\nprzezwyciężania przeszkód\nw ich rozwoju, takich jak\nbieda, przemoc, choroby\ni dyskryminacja.\nC.\nDziała na rzecz zapewniania\nmiędzynarodowej ochrony\nuchodźcom i rozwiązywania\nproblemu uchodźców\nna świecie.\nWymaganie ogólne\nVI. Dostrzeganie współzależności we współczesnym świecie.\nZdający przedstawia związki między […], sytuacją Polski, Europy i świata; wyjaśnia\nzłożoność zjawisk społecznych, politycznych, ekonomicznych i kulturowych; uwzględnia\nperspektywę globalną w interpretacji tych zjawisk.\nWymaganie szczegółowe\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Zdający:\n3) charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO (Światowa Organizacja\nZdrowia), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci), UNHCR (Wysoki\nKomisarz Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców).\nRozwiązanie\nA. Światowa Organizacja Zdrowia\nB. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci\nC. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - za podanie trzech poprawnych odpowiedzi.\n1 pkt - za podanie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - za podanie jednej poprawnej odpowiedzi lub za udzielenie trzech\nbłędnych odpowiedzi, podanie skrótowców nazw zamiast pełnych nazw\norganizacji lub brak odpowiedzi.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 75\nMapa do zadania 24.\nZadanie 24. (0-3)\nNa podstawie mapy współczesnej Europy i własnej wiedzy uzupełnij tabelę dotyczącą\nintegracji europejskiej. Do każdego podanego opisu dopisz nazwy właściwych państw\noraz numery, którymi oznaczono je na mapie.\nNazwa państwa\nNumer\nna mapie\nA. Państwa, które podpisały traktat powołujący\ndo życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.\nB. Państwa, w których są główne siedziby Parlamentu\nEuropejskiego i Komisji Europejskiej.\nC. Państwa, które należą do UE od 1 maja 2004 roku.\n76 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nWymaganie ogólne\nVI. Dostrzeganie współzależności we współczesnym świecie.\nZdający przedstawia związki między […], sytuacją Polski, Europy i świata; wyjaśnia\nzłożoność zjawisk społecznych, politycznych, ekonomicznych i kulturowych; uwzględnia\nperspektywę globalną w interpretacji tych zjawisk.\nWymaganie szczegółowe\n43. Integracja europejska. Zdający:\n1) omawia genezę i przebieg integracji europejskiej ([…] instytucje, […], fazy integracji).\nRozwiązanie\nA. Francja 2\nBelgia 3\nNiemcy 4\nB. Francja 2\nBelgia 3\nC. Polska 5\nLitwa 6\nSchemat punktowania\n3 pkt - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi\nw każdym podpunkcie.\n2 pkt - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi\nw dwóch podpunktach.\n1 pkt - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi\nw jednym podpunkcie.\n0 pkt - za błędne podanie jednej nazwy państwa\ni/lub jego numeru na mapie we wszystkich trzech podpunktach\nlub brak odpowiedzi.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 77\nZadanie 26. (0-12)\nTemat 1.\nPorównując modele prezydentury w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz we Francji\nw okresie V Republiki, przedstaw i oceń zakres kompetencji ustrojowych Prezydenta\nRzeczypospolitej Polskiej.\nWymagania ogólne\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie\nje analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych\nsprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia\npoglądy odmienne od własnych.\nIV. Znajomość zasad i procedur demokracji.\nZdający wyjaśnia demokratyczne zasady i procedury oraz stosuje je w codziennym życiu;\ncharakteryzuje\ndemokrację\nna\ntle\ninnych\nustrojów,\nocenia\ndziałanie\ninstytucji\ndemokratycznych w Polsce i na świecie; ocenia rolę stowarzyszeń i organizacji\nobywatelskich oraz różnych form aktywności obywateli w funkcjonowaniu współczesnej\ndemokracji.\nRealizacja 1.\nZagadnienie kompetencji ustrojowych prezydenta jest istotną kwestią z punktu\nwidzenia funkcjonowania systemów politycznych, jako że prezydent pełni funkcję głowy\npaństwa w republice. W systemie trójpodziału władzy prezydent zaliczany jest więc\ndo organów władzy wykonawczej.\nOgólnie rzecz biorąc, kompetencje prezydentów wynikają z przyjętego w danym\npaństwie modelu systemu politycznego. Możemy wyróżnić systemy parlamentarne,\nparlamentarno-komitetowe, semiprezydenckie i prezydenckie. Rzeczpospolita Polska przyjęła\nsystem parlamentarny, jednak z pewną specyfiką, którą jest właśnie mocniejsza władza\nprezydenta. Klasycznym przykładem systemu prezydenckiego są Stany Zjednoczone\nAmeryki. W tym systemie występuje monizm egzekutywy, czyli władza wykonawcza nie jest\npodzielona na stanowisko głowy państwa i szefa rządu. Prezydent USA posiada kompetencje\nwynikające zarówno z roli głowy państwa jak i szefa gabinetu. Republika Francuska jest zaś\nprzykładem\nsystemu\nsemiprezydenckiego\n(półprezydenckiego,\nparlamentarno-\nprezydenckiego, mieszanego). W takim systemie istnieje dualizm egzekutywy, czyli rola\ngłowy państwa rozdzielona jest od roli szefa rządu. Nazwa systemu bierze się jednak\nz wyjątkowo mocnej pozycji ustrojowej prezydenta. Wynika to m.in. z faktu, że członkowie\nrządu odpowiadają nie tyle przed parlamentem, ale także przed prezydentem. Dodatkowo\nprezydent ma możliwość wpływania na parlament w drodze stosowania weta, inicjatywy\nustawodawczej, a nawet możliwości skrócenia kadencji parlamentu. Posiada również\nmożliwość organizowania referendów ludowych czy zarządzania stanów wyjątkowych.\nDokonanie szczegółowego przedstawienia i oceny pozycji ustrojowej Prezydenta RP\nna tle prezydentur w innych modelach ustrojowych wymaga jednak wyróżnienia płaszczyzn\nkompetencji głowy państwa. Przede wszystkim wypełnia on zadania wynikające z tradycyjnej\nroli przypisanej głowie państwa, a więc posiada prawo łaski, nadaje tytuły i odznaczenia,\ndokonuje oficjalnych nominacji na ważne stanowiska państwowe oraz jest najwyższym\nreprezentantem państwa na arenie międzynarodowej. Takie prerogatywy, zgodnie\nz Konstytucją RP z 1997 roku ma Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. W tym zakresie\nPrezydent RP nie różni się znacznie od prezydentów w systemie amerykańskim i francuskim,\n78 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nchoć warto zauważyć, że Prezydent RP, reprezentując kraj poza granicami, realizować\npowinien założenia polityki zagranicznej wyznaczone przez rząd. Jeżeli chodzi o Prezydenta\nFrancji czy USA, realizować mogą oni własną politykę zagraniczną.\nWażną płaszczyzną kompetencji prezydentów jest działalność w sferze obronności\ni bezpieczeństwa. Tradycyjną formułą, przyjętą również w Polsce, jest funkcja zwierzchnika\nsił zbrojnych. W Polsce zadania te ograniczają się jednak do sfery symbolicznej, jak\nnp. nominowanie przez prezydenta oficerów na stopnie generalskie, jednak wyłącznie\nna wniosek Ministra Obrony Narodowej. Prezydent Stanów Zjednoczonych może natomiast\nw ograniczonym zakresie wysyłać oddziały wojskowe nawet na misje zagraniczne bez zgody\nKongresu. Kompetencje polskiego prezydenta na tle klasycznych unormowań w systemie\nparlamentarnym są i tak znacznie większe, jako że polski prezydent, zgodnie z Konstytucją,\nposiada jako organ doradczy w sprawach bezpieczeństwa Radę Bezpieczeństwa Narodowego.\nWzmacnia to więc znaczenie polskiego prezydenta na tle prezydentów w klasycznych\nsystemach parlamentarnych, nadal jednak nie jest ono tak mocne jak prezydenta USA,\npod którego nadzorem znajdują się m.in. służby wywiadowcze.\nKolejna sfera działań prezydenta odnosi się do władzy ustawodawczej. Prezydent\nw Polsce posiada prawo inicjatywy ustawodawczej oraz możliwość weta ustaw uchwalonych\nprzez parlament. Co może być ciekawe, prezydent amerykański nie posiada żadnej\nz wymienionych kompetencji, co wynika ze ścisłego rozdziału władz w systemie\nprezydenckim. Inaczej jednak rysuje się pozycja względem władzy ustawodawczej\nPrezydenta Francji, gdyż posiada on wręcz możliwość skrócenia kadencji parlamentu jedynie\npo wysłuchaniu opinii przewodniczących izb. Prezydent Rzeczypospolitej może skrócić\nkadencje Sejmu i Senatu jedynie w wymienionych w konstytucji sytuacjach (niepowołanie\nw tzw. trzech krokach konstytucyjnych rządu lub nieuchwalenie budżetu w terminie). Czyni\nto jego pozycję względem władzy ustawodawczej wyraźnie słabszą niż prezydenta\nV Republiki Francuskiej.\nKompetencje prezydentów w odniesieniu do innych organów władzy wykonawczej\nzostały już częściowo wskazane powyżej. Prezydent RP formalnie desygnuje Prezesa Rady\nMinistrów, jak i powołuje całą Radę Ministrów. W tzw. pierwszym kroku konstytucyjnym\nprezydent ma swobodę desygnowania Prezesa Rady Ministrów. Ten jednak musi uzyskać\nwotum zaufania przed Sejmem, co powoduje, że swoboda prezydenta w zakresie\ndesygnowania premiera jest ograniczona. W tzw. drugim kroku konstytucyjnym to z kolei\nSejm przejmuje inicjatywę w procesie wskazania premiera. Osoby powołanej na stanowisko\nw rządzie prezydent nie może samodzielnie odwołać (tak ministra, jak i jak całego rządu).\nInaczej kompetencje prezydentów w tej sferze wyglądają we Francji i USA. We Francji rząd\nponosi odpowiedzialność polityczną również przed prezydentem, co zmusza do tzw.\nkohabitacji, czyli współpracy prezydenta i większości parlamentarnej, jeżeli pochodzą\nz różnych środowisk politycznych. Jeszcze inaczej ma się sytuacja w USA, gdzie, jak już\nwspomniałem, funkcjonuje monizm egzekutywy, a więc głowa państwa kieruje obradami\nrządu i ministrowie (w USA sekretarze) pełną odpowiedzialność ponoszą jedynie przed\nprezydentem.\nPrezydent Rzeczypospolitej posiada możliwość zwołania Rady Gabinetowej, czyli\nrządu obradującego pod przewodnictwem Prezydenta. Zgodnie z konstytucją Rada\nGabinetowa nie posiada jednak kompetencji Rady Ministrów. We Francji prezydent może\nprzewodniczyć obradom Rady Ministrów bez specjalnych warunków wstępnych. W tej więc\npłaszczyźnie polski prezydent wydaje się mieć najsłabszą pozycję.\nGłowy państwa mają również pewne kompetencje w odniesieniu do władzy\nsądowniczej. W Polsce prezydent powołuje na stanowiska sędziowskie, ma możliwość\nrównież skierowania ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w celu sprawdzenia\njej zgodności z konstytucją czy umową międzynarodową. W Polsce prezydent nie ma jednak\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 79\nswobody mianowania sędziów do najważniejszych organów sądowych w Polsce (Trybunału\nKonstytucyjnego i Sądu Najwyższego). W USA zaś możliwość mianowania sędziów do Sądu\nNajwyższego uznawana jest za jedną z ważniejszych kompetencji głowy państwa, ze względu\nna bardzo ważną rolę Sądu Najwyższego w systemie politycznym USA (związane jest to\nz możliwością orzekania w kwestiach interpretacji konstytucji USA i dokonywania wykładni\npodziału kompetencji między stany i władzę centralną). Warto dodać, że sędziowie Sądu\nNajwyższego w USA mianowani są dożywotnio, co powoduje, że nie każdy prezydent ma\nmożliwość wyboru sędziego do Sądu Najwyższego.\nRola i pozycja prezydenta w danym systemie wynika z zakresu kompetencji. Należy\nzwrócić uwagę, że Prezydent RP posiada 30 prerogatyw, czyli kompetencji do działania\nnie wymagających kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Z punktu widzenia systemu\nparlamentarnego to pokaźna liczba, gdyż np. prezydent RFN posiada jedynie kilka\nprerogatyw. Porównując jednak z ustrojowym umocowaniem prezydentów w systemach\nprezydenckim i semiprezydenckim, pozycja ta jest słabsza. Prezydent Rzeczypospolitej musi\nw większym stopniu pełnić rolę arbitra politycznego niż realnego kreatora polityki. Inaczej\njest w obu pozostałych systemach.\nPozycja ustrojowa Prezydenta wynika również ze sposobu jego wyboru. Prezydent\nRzeczypospolitej wybierany jest w wyborach powszechnych, co wzmacnia jego pozycję.\nPodobnie jednak jest w systemie francuskim i amerykańskim.\nPodsumowując, pozycja ustrojowa Prezydenta RP jest wyraźnie słabsza niż pozycja\nustrojowa prezydenta w systemie USA i Francji. Widać to w odniesieniu do większości\nwyróżnionych płaszczyzn kompetencji głowy państwa. Nie oznacza to jednak, że system\npolityczny RP musi być mniej efektywny niż system polityczny obu analizowanych państw.\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nWartość merytoryczna: poziom III\nZdający wyczerpująco scharakteryzował kompetencje Prezydenta RP i dokonał ich poprawnej\ni pełnej klasyfikacji. Trafnie porównał podane uprawnienia z kompetencjami prezydentów\nUSA i Francji oraz na tej podstawie sformułował wielopłaszczyznową ocenę kompetencji\nustrojowych Prezydenta RP.\nPoprawność merytoryczna, selekcja informacji, język, styl i kompozycja: poziom III.\nRealizacja 2.\nPrezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest organem wykonawczym państwa. Pełni rolę\ngłowy państwa, gwarantuje ciągłość władzy, stoi na straży bezpieczeństwa i nienaruszalności\nterytorium. Wykonuje swoje zadania według zasad określonych w konstytucji i ustawach.\nTryb wyboru i kompetencje Prezydenta RP określone są w Konstytucji z 1997 r. Prezydent\nwybierany jest na pięcioletnią kadencję, a ta sama osoba może pełnić tę funkcję dwa razy.\nBierne prawo wyborcze, czyli możliwość kandydatury ma obywatel polski, który najpóźniej\nw dniu wyborów kończy 35 lat, nie był karany za przestępstwo umyślne i zdobył poparcie\n100 000 obywateli. Wybory są powszechne - czynne prawo wyborcze przysługuje\nobywatelowi polskiemu, który ukończył 18 lat, równe - każdy głos ma taką samą wagę\ni znaczenie, bezpośrednie - bezpośrednio na kandydata i odbywają się w głosowaniu tajnym.\nPrezydentem zostaje kandydat, który uzyskał więcej niż połowę ważnych głosów. Jeżeli\nżaden kandydat nie uzyskał wymaganej liczby głosów 14 dni później odbywa się druga tura\nwyborów, w której startuje dwóch najlepszych kandydatów. Ten, który zdobędzie większe\npoparcie wygrywa. Kadencja nowo wybranego prezydenta rozpoczyna się po złożeniu\nprzysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym.\n80 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nUprawnienia prezydenta dzielą się na uprawnienia zwykłe, które wymagają\nkontrasygnaty (podpisu premiera, ponoszącego odpowiedzialność za podejmowane decyzje)\ni prerogatywy - uprawnienia, które nie wymagają zgody premiera. Należą do nich\nuprawnienia wobec parlamentu, np. prawo weta zawieszającego wobec ustaw uchwalanych\nprzez parlament, podpisywanie ustaw i ogłaszanie ich, inicjatywa ustawodawcza, zwoływanie\npierwszego posiedzenia sejmu i senatu. Uprawnienia względem Rady Ministrów dotyczą\npowoływania rządu, zwoływania w sprawach szczególnych Rady Gabinetowej. Prezydent\nposiada uprawnienia względem władzy sądowniczej, m.in. prawo do powoływania sędziów\nna wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Prezydent reprezentuje państwo w stosunkach\nzagranicznych, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe. Prerogatywy to także\ntradycyjne uprawnienia, czyli nadawanie obywatelstwa polskiego, nadawanie orderów\ni odznaczeń, prawo łaski czy nadawanie tytułów profesorskich.\nSystem prezydencki to ustrój, który występuje między innymi w Stanach\nZjednoczonych. Zasadniczą różnicą, w porównaniu do polskiego systemu, jest brak premiera.\nJego funkcje pełni tam prezydent, a więc oznacza to monizm władzy wykonawczej, podczas\ngdy w Polsce występuje dualizm. W Stanach Zjednoczonych kadencja głowy państwa trwa\n4 lata, natomiast w Polsce - 5 lat. Wybory w USA są pośrednie - wybiera się elektorów,\nktórzy następnie oddając swoje głosy, wybierają prezydenta. Prezydent USA pełni funkcję\ngłowy państwa, naczelnego dowódcy sił zbrojnych i szefa rządu. Posiada prawo weta\nzawieszającego, czyli zgłaszania sprzeciwu wobec ustaw. Mianuje ministrów, czyli sekretarzy\nstanu, którzy przed nim odpowiadają - są oni tylko wykonawcami woli prezydenta. Kolejną\nróżnicą jest kwestia rozwiązania parlamentu - w przypadku Stanów Zjednoczonych\n- Kongresu. W Polsce prezydent może rozwiązać albo skrócić kadencję sejmu natomiast\nprezydent w systemie prezydenckim nie posiada takich uprawnień. System półprezydencki\nobowiązuje we Francji. Podobnie jak w Polsce występuje tam dualizm władzy wykonawczej.\nWładza ta rozłożona jest pomiędzy prezydenta, którego kompetencje są bardzo rozległe\noraz premiera, który stoi na czele rządu. Prezydent we Francji wybierany jest na pięcioletnią\nkadencję. Sprawuje nadzór nad polityką zagraniczną. Wybory odbywają się podobnie jak\nw Polsce, są powszechne oraz bezpośrednie. Podobnie wygląda sprawa kompetencji\nwzględem parlamentu - zarówno w Polsce jak i we Francji - prezydent ma prawo jego\nrozwiązania oraz prawo weta wobec jego ustaw. Jest faktycznym szefem rządu, przewodniczy\njego posiedzeniom.\nLiczba uzyskanych punktów: 6\nWartość merytoryczna: poziom I (4 pkt)\nZdający wymienił nieliczne kompetencje Prezydenta RP i odniósł je do wybranych\nkompetencji prezydentów USA i Francji.\nPoprawność merytoryczna: poziom II (+1 pkt). Popełniono dwa błędy merytoryczne.\nW Polsce prezydent może rozwiązać albo skrócić kadencję sejmu.\n(…) we Francji - prezydent ma prawo jego rozwiązania oraz prawo weta wobec\njego ustaw. Jest faktycznym szefem rządu, przewodniczy jego posiedzeniom.\nSelekcja materiału: poziom I. Cały pierwszy akapit (ok. 1/3 objętości pracy) dotyczy trybu\nwyboru prezydenta.\nJęzyk, styl i kompozycja: poziom II (+1 pkt). Sposób przeprowadzenia narracji nie jest\nw pełni uporządkowany, lecz zastosowany język jest w pełni komunikatywny.\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 81\nTeksty do tematu 2.\nEuropa w wieku średnim. Rozmowa z Januszem Lewandowskim\nPolityka: Jak demonstrować użyteczność, co pokazywać?\nJ.L.: To trudne zadanie w czasie, gdy zarysował się prawdziwy europejski dramat.\nMianowicie skoro się powiedziało A, czyli wspólny pieniądz, to trzeba powiedzieć B, a więc\nwięcej widzialnej ręki Brukseli. Trzeba wymusić dyscyplinę i lepsze standardy gospodarcze\ntam, gdzie żyło się ponad stan. Dotychczasowe narzędzia, jak pakt stabilności i wzrostu,\nnie zadziałały. Jeśli euro ma trwać, to nie ma odwrotu od silnej ręki Brukseli, czyli kontroli\npolityki gospodarczej i ingerencji w budżety poszczególnych krajów. Stąd rozmnożenie\nnowych zobowiązań, których ukoronowaniem ma być unia fiskalna i unia bankowa.\nOdwrotem może być tylko powrót do walut narodowych i koniec euro albo euro w wąskim\ngronie. Tyle że w takiej Unii jest więcej kija niż marchewki…\nP.: Wspólna waluta wcale nie jest dziś życzeniem wielu krajów i społeczeństw. Widać\ntendencję przeciwną - do obrony tożsamości.\nJ.L.: Na tym właśnie polega dramat eurostrefy. Odkryła, że jest wspólnotą losu na dobre\ni na złe, ale złe teraz przeważa i dyktuje głębszą wspólnotę. Okazało się, że Niemcy zależą\nod Greków, a Słowacy muszą zrzucać się na bogatsze kraje. Ryzyko rozpadu jest większe\nniż koszty przetrwania. W tej europejskiej rodzinie nie ma dziś ciepłych uczuć. Są tylko\nzimne, nieubłagane zależności. Na takim gruncie buduje się nowa architektura euro.\nNiepokoję się o jakość tego tworzywa. Bo ulatnia się duch wspólnoty, wypierany przez\nchłodne kalkulacje. Europa nie jest potęgą militarną, ciągle jest jeszcze potęgą gospodarczą,\nale gdzie indziej są źródła wzrostu. Czy to zimne spoiwo euro doda jej dynamizmu? Wątpię.\nNa podstawie: http://www.polityka.pl/swiat/rozmowy/1533107,1,rozmowa-z-januszem-\nlewandowskim-komisarzem-ue-ds-budzetu.read [dostęp z dnia 13.06.2013]\nPoprawia się opinia o UE (Badanie Eurobarometru od 2 do 16 czerwca 2012 r.)\nOpinia Europejczyków o Unii Europejskiej staje się coraz lepsza - wynika\nz opublikowanego najnowszego badania Eurobarometru. Opinie Polaków są jeszcze bardziej\nprzychylne niż unijna średnia.\nCo drugi z badanych Europejczyków uważa, że instytucją najlepiej reprezentującą\nUnię jest Parlament Europejski. Są oni też zdania, że udział w eurowyborach jest najlepszym\nsposobem wyrażania swojej opinii na temat działań Wspólnoty.\n,,Wyniki tego sondażu są bardzo satysfakcjonujące. Obecny kryzys gospodarczy\ni finansowy pokazuje, jak bardzo potrzebujemy rozwiązań na poziomie ponadnarodowym.\nUnia Europejska jest unikatowym projektem, który dzięki możliwości stanowienia prawa\noferuje takie rozwiązania. Europejczycy to dostrzegają” - skomentował wyniki\nEurobarometru Martin Schulz, przewodniczący PE.\nZwiększa się także liczba ankietowanych, którzy uważają, że członkostwo ich kraju\nw Unii jest ,,dobrą rzeczą”. Taki pogląd wyraża już co drugi badany Europejczyk. W Polsce\nten odsetek jest nieznacznie większy - 52%. Więcej Polaków wyraziło też zdecydowanie\npozytywną opinię o Unii - 48%, podczas gdy w Europie tę opinię podziela\n40% ankietowanych.\nOpinie ankietowanych na temat ich rzeczywistego wpływu na rozwój wypadków\nw UE pozostają jednak nadal podzielone - 54% odpowiedzi negatywnych (-7 punktów\nprocentowych) i 42% pozytywnych (+7 punktów procentowych). Jednak ponad połowa\nbadanych (57%) uważa, że ich udział w wyborach do europarlamentu ma znaczenie.\nAż 54% respondentów zadeklarowało, że wzięłoby udział w wyborach z jeszcze większym\n82 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nprzekonaniem, gdyby każda z europejskich partii politycznych wystawiła swojego kandydata\nna przewodniczącego Komisji Europejskiej.\nWalka z bezrobociem i tworzenie nowych miejsc pracy - to według większości\nbadanych (72%) najważniejsze zadania stojące przed Unią w czasach kryzysu.\nNa podstawie: Poprawia się opinia o UE, http://www.euractiv.pl/eurowybory/wywiad/eurobarometr-\npoprawia-si-opinia-europejczykow-o-ue-003940 [dostęp z dnia 01.02.2013]\nTemat 2.\nUmocnienie integracji w ramach Unii Europejskiej - szansa czy niebezpieczeństwo\ndla Europy? Zastanów się nad problemem pod względem politycznym, gospodarczym\ni społecznym.\nRealizacja 1.\nIntegracja europejska to swoisty eksperyment w dziejach świata, w którym rozmaite\nnarody, ze swoimi wewnętrznymi problemami, zaszłościami i kompleksami, próbują tworzyć\njedność w imię obrony wspólnych interesów gospodarczych, ale również chronić się przed\nhistorycznymi konfliktami, które niejednokrotnie prowadziły do wojen. Dzisiejsza Unia\nEuropejska to przede wszystkim społeczeństwa, którym system demokratyczny dał\nmożliwość decydowania o działaniach politycznych, ale nie zawsze idzie za tym świadomość\nodpowiedzialności za podejmowane decyzje, również, a może przede wszystkim, wyborcze.\nDlatego odpowiedź na postawione w temacie pytanie nie jest łatwa. Dotyka ona zarówno\nproblematyki sprawności Unii Europejskiej, jak i przyszłości Europy w obliczu nowych\nwyzwań. Jednak często obywatele Europy powtarzają, że nie chcą, żeby „Bruksela”\ndecydowała o ich losie, nie mając poczucia żadnego wpływu na zapadające tam\npostanowienia i powstające akty prawne.\nW aspekcie politycznym dalsze pogłębianie integracji europejskiej może spowodować\nwzrost znaczenia partii prawicowych, które sprzeciwiają się zwiększeniu uprawnień instytucji\nunijnych, uznając je za przyczynę ograniczenia suwerenności wewnętrznej państw\nczłonkowskich. Powstanie „rządu europejskiego”, który przejmie większą cześć kompetencji\nrządów krajowych, a do tego może doprowadzić pogłębiona integracja, może spowodować\nsprzeciw wśród obywateli, którzy już w tej chwili mają poczucie braku wpływu na decyzje\npłynące z Brukseli, nie rozumiejąc, że podejmowane są one nie przez abstrakcyjną Unię\nEuropejską, ale ich własnych, wybranych w wyborach wewnętrznych przedstawicieli.\nOdpowiedzią na to może być wprowadzona Traktatem Lizbońskim obywatelska inicjatywa\nustawodawcza (warunkiem jest tylko uświadomienie społeczeństwom, że ją posiadają).\nWydaje się, że zwiększenie uprawnień Parlamentu europejskiego, chociażby w sprawach\nbudżetu Unii na kolejne lata, które z cała pewnością jest elementem pogłębienia integracji,\nmoże mieć pozytywny wpływ na akceptację pogłębienia procesów integracyjnych. Ciekawa\nwydaje się także zawarta w wypowiedzi Martina Schulza propozycja większego wpływu\nobywateli na wybór komisarzy (podobne propozycje, czy raczej pretensje, że nie mamy\nna to wpływu, słyszałam również ostatnio wśród moich rówieśników). Myślę, że pogłębiona\nintegracja uwzględniająca interesy i poziom zainteresowania obywateli, a nie odgórnie\ntworzone Stany Zjednoczone Europy, które proponował w 1947 r. Winston Churchill,\nmogłaby być propozycja akceptowalna dla obywateli państw członkowskich, a także\nwytrąciłaby partiom prawicowym argumenty dotyczące ograniczenia suwerenności.\nPogłębienie integracji przyniosłoby na pewno kolejne wyzwania gospodarcze.\nNie można nie doceniać wpływu, jaki na ludzkie postawy wywarł trwający od 2008 roku\nkryzys gospodarczy. Historia uczy nas, że w okresach kryzysów ekonomicznych ujawniają się\nróżnorodne egoistyczne interesy, które prowadzą do postaw ksenofobicznych i braku\ntolerancji. Unia Europejska, która w latach 90-tych XX wieku zaczęła przekształcać się\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 83\nwe wspólnotę myśli i idei, stanęła przed najtrudniejszym w swojej krótkiej historii\nproblemem. Chodzi o pogodzenie interesów ekonomicznych poszczególnych społeczeństw\nze zrozumieniem potrzeby współodpowiedzialności za państwa, które prowadziły błędną\npolitykę fiskalną i gospodarczą. Nagle okazało się, że społeczeństwa, które dopiero\nrozpoczęły swoją drogę do wysokiej stopy życiowej, czego spodziewały się po wejściu\ndo strefy euro (Słowacja), muszą pomagać państwom postrzeganym jako wysokorozwinięte,\nprzyjmujące emigrantów zarobkowych, zwłaszcza w sezonie. Jest to tym bardziej\nniesprawiedliwe, gdyż w państwach południowej Europy stopa życiowa i poziom świadczeń\nsocjalnych był nieporównanie wyższy.\nJednym z pomysłów na wyjście z kryzysu jest pogłębienie integracji. Chodzi\no przyznanie istniejącym instytucjom europejskim dodatkowych uprawnień. Nie sądzę,\nżeby mnożenie instytucji mogło podobać się obywatelom Unii, ponieważ i tak większość\nz nich uważa, że urzędników jest zbyt wielu. Te uprawnienia to: kontrola deficytu\nbudżetowego w poszczególnych państwach członkowskich i przystąpienie członków strefy\neuro do paktu fiskalnego. Niestety tego typu działania musiałyby skutkować również cięciami\nw wydatkach socjalnych, które nigdy nie są mile widziane przez obywateli.\nZ wypowiedzi przewodniczącego Parlamentu Europejskiego wynika, że zwiększa się\nliczba obywateli zainteresowanych wprowadzeniem waluty euro. Również w tym procesie\nmożemy napotkać na pewne problemy. Z wprowadzeniem waluty euro wiążą się także\nograniczenia suwerenności banku centralnego, który przestaje być bankiem emisyjnym walut\nnarodowych i przestaje również mieć wpływ na poziom stóp procentowych w państwach\nstrefy. Ten problem również dzieli społeczeństwa. Wprowadzenie euro we wszystkich krajach\nUnii Europejskiej z całą pewnością pogłębiłoby procesy integracyjne, ponieważ\nodpowiedzialność za stabilność poziomu życia obywateli rozłożyłaby się na przedstawicieli\nwszystkich krajów członkowskich. W tej sytuacji konieczne byłoby również pogłębienie\njakości i głębokości kontroli nad instytucjami Unii oraz kształtowaniem i realizowaniem\nbudżetu państw członkowskich. Chodzi o to, żeby nie dopuścić do kolejnych kryzysów.\nZ tego również powodu nie można dopuścić do sytuacji, w której opodatkowuje się\nzgromadzone w bankach kapitały, ponieważ takie działanie podważa zaufanie do całego\nsystemu bankowego, a ze względu na ludzki strach i nieracjonalne zachowania (np. masowe\nwycofywanie wkładów) może kryzys tylko pogłębić.\nZ drugiej strony przeciwnicy wprowadzenia euro, podnoszący również argumenty\ngospodarcze, wracają do „efektów cappuccino”, tzn. ukrytej podwyżki cen produktów,\nzwiązanej ze zmianą waluty. Wydaje się, że to zagrożenie mogłyby wyeliminować właściwe\nuregulowania prawne i ich prawidłowe egzekwowanie, ale o tym również trzeba przekonać\nobywateli.\nZarówno pogłębianie uprawnień instytucji politycznych, jak i zwiększenie\ngospodarczej jedności Unii będzie miało wpływ na postawy społeczne. W okresach kryzysów\npogłębiają się postawy ksenofobiczne, które ujawniają się chociażby poprzez oczekiwanie,\nże cięcia socjalne dotkną przede wszystkim emigrantów, czy też, że bezrobocie wśród nich\nznacząco wzrośnie i przekona ich do powrotu do kraju ojczystego. Podstawy funkcjonowania\nUnii Europejskiej, jej założenia wolnego przepływu osób i kapitału powodują,\nże społeczeństwa europejskie są coraz bardziej wymieszane etnicznie i kulturowo, co sprawia,\nże narastają problemy z asymilacją, oczekiwaniem większych praw ze strony mniejszości\ni ograniczeń ich ze strony większości obywateli. Pogłębienie integracji może prowadzić\ndo zwiększenia ilości osób odmiennych kulturowo w krajach unijnych, wystarczy\nprzekroczyć bowiem granicę jednego z państw członkowskich i można podróżować po całej\nUnii. Powoduje to problemy, z którymi rządy tych państw nie potrafią sobie poradzić.\nPrzykładem może być kwestia rumuńskich Romów, którzy posiadając obywatelstwo Unii,\nswobodnie przemieszczają się po wszystkich państwach, nie respektując obowiązującego\n84 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nprawa. Ostre reakcje rządów (np. prezydenta Sarkozy’ego) wywołują sprzeciw społeczności\nmiędzynarodowej, ale nie rozwiązują problemu. Najbardziej drastycznym przykładem działań\nksenofobicznych były z całą pewnością wypadki na wyspie Utoya w Norwegii, gdzie zginęli\nprzedstawiciele partii otwartej na społeczeństwa wielokulturowe i tolerancyjnej wobec\ninności. Pogłębienie integracji będzie rodzić podobne problemy na większą skalę, dlatego\nprocesy te postawią konkretne zadania zarówno przed instytucjami Unii Europejskiej,\njak i rządami krajów członkowskich.\nPodsumowując, wydaje się, że w dzisiejszym świecie, gdzie Unia Europejska\nprzestaje być jednym z czołowych graczy na rynku światowym, a prym wiodą gospodarki\nazjatyckie, pogłębienie integracji europejskiej jest właściwą drogą pozwalającą państwom\nczłonkowskim i ich obywatelom na utrzymanie poziomu życia i rozwój gospodarczy. Trzeba\njednak pamiętać, że integracja gospodarcza powinna być związana z szeroką kampanią\nedukacyjną. Celem tej kampanii powinno być pogłębienie wspólnoty pomiędzy\nspołeczeństwami europejskimi i próba zrozumienia wspólnoty interesów tych społeczeństw.\nW kolejnych traktatach Unia Europejska zwiększa uprawnienia Parlamentu Europejskiego,\nwprowadza europejską inicjatywę ustawodawczą, czy też ogłasza „rok obywatelski”. Celem\ntych działań jest zwiększenie uprawnień obywateli i ich wpływu na decyzje instytucji\neuropejskich. O dalszej integracji i rozszerzeniu strefy euro będą decydować również\nobywatele. Tym bardziej odpowiedź na zadane w temacie pytanie jest rzeczą trudną. Nie jest\nmożliwa jakakolwiek integracja bez świadomości tych, którzy o niej decydują.\nW przeciwnym wypadku doprowadzi ona do dalszych podziałów i konfliktów. A przecież\npodstawową wartością Unii Europejskiej miało być zapobieganie im.\nLiczba uzyskanych punktów: 12\nWartość merytoryczna: poziom III.\nZdający w pełni ukazał trzy aspekty pogłębiania integracji w ramach Unii Europejskiej.\nDostrzegł ich złożoność oraz sformułował konkluzję wynikającą z przeprowadzonych\nrozważań.\nPoprawność merytoryczna, selekcja informacji, język, styl i kompozycja: poziom III.\nRealizacja 2.\nJaką drogą dalej podążać? Ameryka dała przykład, że głęboka integracja\npojedynczych stanów może doprowadzić do powstania silnego państwa. Rozwiązanie to\nzastosowała jednak na przełomie XVIII i XIX wieku. Europa odpowiedzi na swoje pytania\nszuka na początku wieku XXI. Kraje Unii Europejskiej muszą podjąć decyzję, w którym\nkierunku pójść dalej, gdyż trwanie w tym samym miejscu wydaje się opcją najbardziej\nniepewną.\nStawiając przed sobą pytanie o przyszły kształt Unii Europejskiej, rozważyć musimy\nzarówno argumenty za, jak i przeciw. Zajęcie jakiegokolwiek stanowiska uprzednio przed\nrozważeniem argumentów może bowiem prowadzić do wypaczenia obrazu i poddania się\nbądź to propagandzie pro- bądź antyeuropejskiej. Chcąc pozostać możliwie obiektywnymi,\nspójrzmy najpierw na argumenty jednej strony, a następnie drugiej. Zważmy wagę obu\ni dopiero wtedy spróbujmy odpowiedzieć na stawiane nam pytanie.\nEuropa, a dokładnie osłabione wojną państwa europejskie upatrywały w integracji\neuropejskiej przede wszystkim środka zapobiegania kolejnym konfliktom zbrojnym. Pokój\nna kontynencie był celem podstawowym i pierwotnym oraz, o czym nie możemy zapominać,\njest nim nadal. Obecnie jednak celem podstawowym będzie to, co wysuwa się na pierwszy\nplan w latach kryzysu - zintegrowana gospodarka. Nie była ona jednak pierwotnie celem,\nlecz środkiem do osiągnięcia pokoju na kontynencie. Sytuowanie poszczególnych aspektów\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 85\nintegracji europejskiej w odpowiednim miejscu pokazuje już samo w sobie, że głębsza\nintegracja nie jest ani szansą ani zagrożeniem dla Europy, przynajmniej jeżeli mamy na myśli\nosiągnięcie celu podstawowego.\nKraje Unii, zabezpieczywszy pokój na kontynencie, stawiają jednak kolejne cele:\nrozwój gospodarczy, wzrost bogactwa społeczeństw i konkurencyjności produktów\neuropejskich na rynku międzynarodowym itd. Integracja, a w szczególności ujednolicenie\nprzepisów i zniesienie wewnętrznych barier, doprowadzić może do rozkwitu gospodarczego.\nPrzykładem tego są nie tylko Stany Zjednoczone, ale i jednoczące się w XIX wieku państwa\nniemieckie. Odradzająca się Rzesza (przyszłe cesarstwo) swój sukces gospodarczy\nzawdzięcza właśnie zniesieniu wewnętrznych ograniczeń w przepływie towarów i usług oraz\nmyśli technicznej.\nZjednoczone Niemcy pokazują również, że głębsza integracja może przyczyniać się do\nwiększej sprawności politycznej. Niemcy były kiedyś podzielone, a małe państwa mogą mniej\nzdziałać. Podobnie w Unii, gdybyśmy się bardziej polityczne zjednoczyli, bylibyśmy silniejsi\npolitycznie. Nasz głos byłby bardziej słyszalny na świecie. Obecnie, np. w sytuacji kryzysu\npolitycznego na półwyspie koreańskim, rola Unii jest niezauważalna.\nZadając więc pytanie o to, czy głębsza integracja jest szansą, czy zagrożeniem,\nmusimy przede wszystkim opowiedzieć na pytanie na czym ma ona polegać. Dalsze\nprzeregulowywanie gospodarki, ograniczanie wolności wymiany myśli może prowadzić\nraczej do zmniejszenia konkurencyjności (efekt „ekologicznych dyrektyw” w sytuacji,\ngdy Unia Europejska już jest najbardziej ekologiczną gospodarką świata) i tym samym\nwzrostu bezrobocia. Rozwiązaniem, które może być wielką szansą dla Europy, jest więc nie\ngłębsza, bądź płytsza integracja, lecz mądra integracja podejmowana na postawie chłodnych\nkalkulacji, a nie ideologicznych twierdzeń ruchów zielonych, proeuropejskich czy\nantyeuropejskich.\nInnym aspektem pytania o pogłębienie integracji są kwestie społeczne. Pogłębienie\nintegracji może prowadzić do niepokojów społecznych (jak dobitnie pokazały wystąpienia\nw sprawie forsowanych regulacji ACTA). Mieszkańcy Europy niekoniecznie mogliby chcieć\nteż żyć w mocno zintegrowanej Europie.\nAczkolwiek można w tym miejscu podjąć takie tematy jak: „czy głębsza integracja\npozwoli zwalczyć bezrobocie”, „czy głębsza integracja będzie odpowiedzią na bankructwa\npaństw śródziemnomorskich”, „czy głębsza integracja oznacza ochronę euro” oraz często\nproblem bardziej drażliwy niż te gospodarcze: „czy głębsza integracja oznacza utratę\ntożsamości narodowych”, to w obliczu pytania o to, jaki kształt i na jakich podstawach ma się\nodbywać dalszy postęp integracji, wydają się one jednak trywialne. Widząc różne aspekty\nproblemu, zarówno te gospodarcze, jak i społeczne, pamiętajmy, że głębsza integracja nie\nmusi oznaczać podążania tą samą drogą co dotychczas, a krok wstecz, by zmienić ścieżkę\nna wygodniejszą, czy też prowadzącą do piękniejszego miejsca, nie oznacza automatycznie\nzaprzepaszczenia wysiłku jaki już dokonaliśmy, by dotrzeć do miejsca, w którym jesteśmy.\nInnymi słowy sukces lub zagrożenie związane z głębszą integracją mogą w większym stopniu\nzależeć od tego, czy decydenci zasiadający w instytucjach europejskich pozostaną okopani\nna swoich stanowiskach, czy też podejmą dyskusję nad tym: czy posuwamy się coraz dalej\nwe właściwym kierunku; czy może warto integrować się głębiej, ale jednak w inny sposób;\nczy odpowiedzią na kryzys jest dalsze regulowanie, czy może jednak deregulacja.\nAnalizując jeszcze raz różne aspekty tego, czy głębsza integracja jest szansą, czy\nzagrożeniem dla rozwoju Europy, stwierdzić należy, że pytanie jest postawione w sposób\nnieprecyzyjny, a odpowiedzią na tak postawione pytanie może być tylko myśl, że „szansą\ndla rozwoju Europy jest mądra integracja, zaś zagrożeniem dla Europy jest integracja oparta\nna braku rozsądku, silnych emocjach i walce ideologicznej skrajnie do niej nastawionych\nstronnictw”.\n86 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nLiczba uzyskanych punktów: 7\nWartość merytoryczna: poziom I (4 pkt).\nZdający odniósł się do trzech aspektów zagadnienia, lecz jedynie aspekt gospodarczy\nintegracji został w pełni scharakteryzowany. Dokonał próby bilansowania szans i zagrożeń\nwynikających z działań zmierzających do pogłębienia integracji.\nPoprawność merytoryczna: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera błędów merytorycznych.\nSelekcja informacji: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera treści niezgodnych z tematem.\nJęzyk, styl i kompozycja: poziom II (+1 pkt). Zdający przeprowadził wywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nOpinia KRASP o informatorach maturalnych od 2015 roku 87\nOpinia Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich\no informatorach maturalnych od 2015 roku\nKonferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich z wielką satysfakcją odnotowuje\nkonsekwentne dążenie systemu oświaty do poprawy jakości wykształcenia absolwentów\nszkół średnich. Konferencja z uwagą obserwuje kolejne działania Ministerstwa Edukacji\nNarodowej w tym zakresie, zdając sobie sprawę, że od skuteczności tych działań w dużym\nstopniu zależą także efekty kształcenia osiągane w systemie szkolnictwa wyższego.\nW szczególności dotyczy to kwestii właściwego przygotowania młodzieży do studiów\nrealizowanych z uwzględnieniem nowych form prowadzenia procesu kształcenia.\nPodobnie jak w przeszłości, Konferencja konsekwentnie wspiera wszystkie działania\nzmierzające do tego, by na uczelnie trafiali coraz lepiej przygotowani kandydaci na studia.\nTemu celowi służyła w szczególności pozytywna opinia Komisji Edukacji KRASP z 2008 roku\nw sprawie nowej podstawy programowej oraz uchwała Zgromadzenia Plenarnego KRASP\nz dn. 6 maja 2011 r. w sprawie nowych zasad egzaminu maturalnego.\nZ satysfakcją dostrzegamy, że ważne zmiany w egzaminie maturalnym, postulowane\nw cytowanej wyżej uchwale zostały praktycznie wdrożone przez MEN poprzez zmianę\nodpowiednich rozporządzeń.\nPrzedłożone do zaopiniowania informatory o egzaminach maturalnych opisują formę\nposzczególnych egzaminów maturalnych, przeprowadzanych na podstawie wymagań\nokreślonych w nowej podstawie programowej, a także ilustrują te wymagania wieloma\nprzykładowymi zadaniami egzaminacyjnymi.\nPo zapoznaniu się z przedłożonymi materiałami, KRASP z satysfakcją odnotowuje:\nw zakresie języka polskiego:\nwzmocnienie roli umiejętności komunikacyjnych poprzez odejście od prezentacji na\negzaminie ustnym i zastąpienie jej egzaminem ustnym, na którym zdający będzie musiał\nad hoc przygotować samodzielną wypowiedź argumentacyjną,\nrezygnację z klucza w ocenianiu wypowiedzi pisemnych,\nzwiększenie roli tekstów teoretycznoliterackich i historycznoliterackich na maturze\nrozszerzonej;\nw zakresie historii:\nkompleksowe sprawdzanie umiejętności z zakresu chronologii historycznej, analizy\ni interpretacji historycznej oraz tworzenia narracji historycznej za pomocą rozbudowanej\nwypowiedzi pisemnej na jeden z zaproponowanych tematów, łącznie pokrywających\nwszystkie epoki oraz obszary historii;\nw zakresie wiedzy o społeczeństwie:\npołożenie silniejszego akcentu na sprawdzanie umiejętności złożonych (interpretowanie\ninformacji, dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych) w oparciu o poszerzony\nzasób materiałów źródłowych: teksty (prawne, naukowe, publicystyczne), materiały\nstatystyczne, mapy, rysunki itp.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015\nw zakresie matematyki:\nistotne zwiększenie wymagań na poziomie rozszerzonym poprzez włączenie zadań\nz rachunku różniczkowego i pojęć zaawansowanej matematyki,\nistotne poszerzenie wymagań z zakresu kombinatoryki oraz teorii prawdopodobieństwa;\nw zakresie biologii oraz chemii:\nzwiększenie znaczenia umiejętności wyjaśniania procesów i zjawisk biologicznych\ni chemicznych,\nmierzenie\numiejętności\nanalizy\neksperymentu\nsposobu\njego\nplanowania,\nprzeprowadzania, stawianych hipotez i wniosków formułowanych na podstawie\ndołączonych wyników;\nw zakresie fizyki:\nzwiększenie znaczenia rozumienia istoty zjawisk oraz tworzenie formuł matematycznych\nłączących kilka zjawisk,\nmierzenie umiejętności planowania i opisu wykonania prostych doświadczeń, a także\numiejętności analizy wyników wraz z uwzględnieniem niepewności pomiarowych;\nw zakresie geografii:\nuwzględnienie interdyscyplinarności tej nauki poprzez sprawdzanie umiejętności\nintegrowania wiedzy z nauk przyrodniczych do analizy zjawisk i procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym,\nznaczne wzbogacenie zasobu materiałów źródłowych (mapy, wykresy, tabele\nstatystyczne, teksty źródłowe, barwne zdjęcia, w tym lotnicze i satelitarne), także\nw postaci barwnej.\nKonferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich z zadowoleniem przyjmuje też\ninformację o wprowadzeniu na świadectwach maturalnych od 2015 roku dodatkowej formy\nprzedstawiania wyniku uzyskanego przez zdającego w postaci jego pozycji na skali\ncentylowej, tj. określenie, jaki odsetek zdających uzyskał taki sam lub słabszy wynik od\nposiadacza świadectwa. Wprowadzenie tej dodatkowej skali uwolni szkoły wyższe od\ndotychczasowego dylematu odnoszenia do siebie surowych wyników kandydatów na studia\nrekrutowanych na podstawie wyników egzaminów maturalnych o istotnie różnym poziomie\ntrudności - rekrutacja stanie się prostsza i bardziej obiektywna.\nReasumując, w opinii Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich zaprezentowana\nw przedłożonych informatorach forma matury istotnie przyczyni się do tego, że młodzież\nprzekraczająca progi uczelni będzie lepiej przygotowana do podjęcia studiów wyższych.\n5 lipca 2013 r.\nPrzewodniczący KRASP\nprof. zw. dr hab. Wiesław Banyś","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2015/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":51,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2015","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny","text_html":"<p>Temat 2.<br>Pogłębianie integracji w ramach Unii Europejskiej - szansa czy zagrożenie dla Europy?<br>Rozważ problem, podając argumenty i kontrargumenty o charakterze politycznym,<br>gospodarczym i społecznym.<br>Realizacja 1.<br>Integracja europejska to swoisty eksperyment w dziejach świata, w którym rozmaite<br>narody, ze swoimi wewnętrznymi problemami, zaszłościami i kompleksami, próbują tworzyć<br>jedność w imię obrony wspólnych interesów gospodarczych, ale również chronić się przed<br>historycznymi konfliktami, które niejednokrotnie prowadziły do wojen. Dzisiejsza Unia<br>Europejska to przede wszystkim społeczeństwa, którym system demokratyczny dał<br>możliwość decydowania o działaniach politycznych, ale nie zawsze idzie za tym świadomość<br>odpowiedzialności za podejmowane decyzje, również, a może przede wszystkim, wyborcze.<br>Dlatego odpowiedź na postawione w temacie pytanie nie jest łatwa. Dotyka ona zarówno<br>problematyki sprawności Unii Europejskiej, jak i przyszłości Europy w obliczu nowych<br>wyzwań. Jednak często obywatele Europy powtarzają, że nie chcą, żeby „Bruksela”<br>decydowała o ich losie, nie mając poczucia żadnego wpływu na zapadające tam<br>postanowienia i powstające akty prawne.<br>W aspekcie politycznym dalsze pogłębianie integracji europejskiej może spowodować<br>wzrost znaczenia partii prawicowych, które sprzeciwiają się zwiększeniu uprawnień instytucji<br>unijnych, uznając je za przyczynę ograniczenia suwerenności wewnętrznej państw<br>członkowskich. Powstanie „rządu europejskiego”, który przejmie większą cześć kompetencji<br>rządów krajowych, a do tego może doprowadzić pogłębiona integracja, może spowodować<br>sprzeciw wśród obywateli, którzy już w tej chwili mają poczucie braku wpływu na decyzje<br>płynące z Brukseli, nie rozumiejąc, że podejmowane są one nie przez abstrakcyjną Unię<br>Europejską, ale ich własnych, wybranych w wyborach wewnętrznych przedstawicieli.<br>Odpowiedzią na to może być wprowadzona Traktatem Lizbońskim obywatelska inicjatywa<br>ustawodawcza (warunkiem jest tylko uświadomienie społeczeństwom, że ją posiadają).<br>Wydaje się, że zwiększenie uprawnień Parlamentu europejskiego, chociażby w sprawach<br>budżetu Unii na kolejne lata, które z cała pewnością jest elementem pogłębienia integracji,<br>może mieć pozytywny wpływ na akceptację pogłębienia procesów integracyjnych. Ciekawa<br>wydaje się także zawarta w wypowiedzi Martina Schulza propozycja większego wpływu<br>obywateli na wybór komisarzy (podobne propozycje, czy raczej pretensje, że nie mamy<br>na to wpływu, słyszałam również ostatnio wśród moich rówieśników). Myślę, że pogłębiona<br>integracja uwzględniająca interesy i poziom zainteresowania obywateli, a nie odgórnie<br>tworzone Stany Zjednoczone Europy, które proponował w 1947 r. Winston Churchill,<br>mogłaby być propozycja akceptowalna dla obywateli państw członkowskich, a także<br>wytrąciłaby partiom prawicowym argumenty dotyczące ograniczenia suwerenności.<br>Pogłębienie integracji przyniosłoby na pewno kolejne wyzwania gospodarcze.<br>Nie można nie doceniać wpływu, jaki na ludzkie postawy wywarł trwający od 2008 roku<br>kryzys gospodarczy. Historia uczy nas, że w okresach kryzysów ekonomicznych ujawniają się<br>różnorodne egoistyczne interesy, które prowadzą do postaw ksenofobicznych i braku<br>tolerancji. Unia Europejska, która w latach 90-tych XX wieku zaczęła przekształcać się<br>52 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>we wspólnotę myśli i idei, stanęła przed najtrudniejszym w swojej krótkiej historii<br>problemem. Chodzi o pogodzenie interesów ekonomicznych poszczególnych społeczeństw<br>ze zrozumieniem potrzeby współodpowiedzialności za państwa, które prowadziły błędną<br>politykę fiskalną i gospodarczą. Nagle okazało się, że społeczeństwa, które dopiero<br>rozpoczęły swoją drogę do wysokiej stopy życiowej, czego spodziewały się po wejściu<br>do strefy euro (Słowacja), muszą pomagać państwom postrzeganym jako wysokorozwinięte,<br>przyjmujące emigrantów zarobkowych, zwłaszcza w sezonie. Jest to tym bardziej<br>niesprawiedliwe, gdyż w państwach południowej Europy stopa życiowa i poziom świadczeń<br>socjalnych był nieporównanie wyższy.<br>Jednym z pomysłów na wyjście z kryzysu jest pogłębienie integracji. Chodzi<br>o przyznanie istniejącym instytucjom europejskim dodatkowych uprawnień. Nie sądzę,<br>żeby mnożenie instytucji mogło podobać się obywatelom Unii, ponieważ i tak większość<br>z nich uważa, że urzędników jest zbyt wielu. Te uprawnienia to: kontrola deficytu<br>budżetowego w poszczególnych państwach członkowskich i przystąpienie członków strefy<br>euro do paktu fiskalnego. Niestety tego typu działania musiałyby skutkować również cięciami<br>w wydatkach socjalnych, które nigdy nie są mile widziane przez obywateli.<br>Z wypowiedzi przewodniczącego Parlamentu Europejskiego wynika, że zwiększa się<br>liczba obywateli zainteresowanych wprowadzeniem waluty euro. Również w tym procesie<br>możemy napotkać na pewne problemy. Z wprowadzeniem waluty euro wiążą się także<br>ograniczenia suwerenności banku centralnego, który przestaje być bankiem emisyjnym walut<br>narodowych i przestaje również mieć wpływ na poziom stóp procentowych w państwach<br>strefy. Ten problem również dzieli społeczeństwa. Wprowadzenie euro we wszystkich krajach<br>Unii Europejskiej z całą pewnością pogłębiłoby procesy integracyjne, ponieważ<br>odpowiedzialność za stabilność poziomu życia obywateli rozłożyłaby się na przedstawicieli<br>wszystkich krajów członkowskich. W tej sytuacji konieczne byłoby również pogłębienie<br>jakości i głębokości kontroli nad instytucjami Unii oraz kształtowaniem i realizowaniem<br>budżetu państw członkowskich. Chodzi o to, żeby nie dopuścić do kolejnych kryzysów.<br>Z tego również powodu nie można dopuścić do sytuacji, w której opodatkowuje się<br>zgromadzone w bankach kapitały, ponieważ takie działanie podważa zaufanie do całego<br>systemu bankowego, a ze względu na ludzki strach i nieracjonalne zachowania (np. masowe<br>wycofywanie wkładów) może kryzys tylko pogłębić.<br>Z drugiej strony przeciwnicy wprowadzenia euro, podnoszący również argumenty<br>gospodarcze, wracają do „efektów cappuccino”, tzn. ukrytej podwyżki cen produktów,<br>związanej ze zmianą waluty. Wydaje się, że to zagrożenie mogłyby wyeliminować właściwe<br>uregulowania prawne i ich prawidłowe egzekwowanie, ale o tym również trzeba przekonać<br>obywateli.<br>Zarówno pogłębianie uprawnień instytucji politycznych, jak i zwiększenie<br>gospodarczej jedności Unii będzie miało wpływ na postawy społeczne. W okresach kryzysów<br>pogłębiają się postawy ksenofobiczne, które ujawniają się chociażby poprzez oczekiwanie,<br>że cięcia socjalne dotkną przede wszystkim emigrantów, czy też, że bezrobocie wśród nich<br>znacząco wzrośnie i przekona ich do powrotu do kraju ojczystego. Podstawy funkcjonowania<br>Unii Europejskiej, jej założenia wolnego przepływu osób i kapitału powodują,<br>że społeczeństwa europejskie są coraz bardziej wymieszane etnicznie i kulturowo, co sprawia,<br>że narastają problemy z asymilacją, oczekiwaniem większych praw ze strony mniejszości<br>i ograniczeń ich ze strony większości obywateli. Pogłębienie integracji może prowadzić<br>do zwiększenia ilości osób odmiennych kulturowo w krajach unijnych, wystarczy<br>przekroczyć bowiem granicę jednego z państw członkowskich i można podróżować po całej<br>Unii. Powoduje to problemy, z którymi rządy tych państw nie potrafią sobie poradzić.<br>Przykładem może być kwestia rumuńskich Romów, którzy posiadając obywatelstwo Unii,<br>swobodnie przemieszczają się po wszystkich państwach, nie respektując obowiązującego<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 53<br>prawa. Ostre reakcje rządów (np. prezydenta Sarkozy’ego) wywołują sprzeciw społeczności<br>międzynarodowej, ale nie rozwiązują problemu. Najbardziej drastycznym przykładem działań<br>ksenofobicznych były z całą pewnością wypadki na wyspie Utoya w Norwegii, gdzie zginęli<br>przedstawiciele partii otwartej na społeczeństwa wielokulturowe i tolerancyjnej wobec<br>inności. Pogłębienie integracji będzie rodzić podobne problemy na większą skalę, dlatego<br>procesy te postawią konkretne zadania zarówno przed instytucjami Unii Europejskiej,<br>jak i rządami krajów członkowskich.<br>Podsumowując, wydaje się, że w dzisiejszym świecie, gdzie Unia Europejska<br>przestaje być jednym z czołowych graczy na rynku światowym, a prym wiodą gospodarki<br>azjatyckie, pogłębienie integracji europejskiej jest właściwą drogą pozwalającą państwom<br>członkowskim i ich obywatelom na utrzymanie poziomu życia i rozwój gospodarczy. Trzeba<br>jednak pamiętać, że integracja gospodarcza powinna być związana z szeroką kampanią<br>edukacyjną. Celem tej kampanii powinno być pogłębienie wspólnoty pomiędzy<br>społeczeństwami europejskimi i próba zrozumienia wspólnoty interesów tych społeczeństw.<br>W kolejnych traktatach Unia Europejska zwiększa uprawnienia Parlamentu Europejskiego,<br>wprowadza europejską inicjatywę ustawodawczą, czy też ogłasza „rok obywatelski”. Celem<br>tych działań jest zwiększenie uprawnień obywateli i ich wpływu na decyzje instytucji<br>europejskich. O dalszej integracji i rozszerzeniu strefy euro będą decydować również<br>obywatele. Tym bardziej odpowiedź na zadane w temacie pytanie jest rzeczą trudną. Nie jest<br>możliwa jakakolwiek integracja bez świadomości tych, którzy o niej decydują.<br>W przeciwnym wypadku doprowadzi ona do dalszych podziałów i konfliktów. A przecież<br>podstawową wartością Unii Europejskiej miało być zapobieganie im.<br>Liczba uzyskanych punktów: 12<br>Wartość merytoryczna: poziom III.<br>Zdający w pełni ukazał trzy aspekty pogłębiania integracji w ramach Unii Europejskiej.<br>Dostrzegł ich złożoność oraz sformułował konkluzję wynikającą z przeprowadzonych<br>rozważań.<br>Poprawność merytoryczna, selekcja informacji, język, styl i kompozycja: poziom III.<br>Realizacja 2.<br>Jaką drogą dalej podążać? Ameryka dała przykład, że głęboka integracja<br>pojedynczych stanów może doprowadzić do powstania silnego państwa. Rozwiązanie to<br>zastosowała jednak na przełomie XVIII i XIX wieku. Europa odpowiedzi na swoje pytania<br>szuka na początku wieku XXI. Kraje Unii Europejskiej muszą podjąć decyzję, w którym<br>kierunku pójść dalej, gdyż trwanie w tym samym miejscu wydaje się opcją najbardziej<br>niepewną.<br>Stawiając przed sobą pytanie o przyszły kształt Unii Europejskiej, rozważyć musimy<br>zarówno argumenty za, jak i przeciw. Zajęcie jakiegokolwiek stanowiska uprzednio przed<br>rozważeniem argumentów może bowiem prowadzić do wypaczenia obrazu i poddania się<br>bądź to propagandzie pro- bądź antyeuropejskiej. Chcąc pozostać możliwie obiektywnymi,<br>spójrzmy najpierw na argumenty jednej strony, a następnie drugiej. Zważmy wagę obu<br>i dopiero wtedy spróbujmy odpowiedzieć na stawiane nam pytanie.<br>Europa, a dokładnie osłabione wojną państwa europejskie upatrywały w integracji<br>europejskiej przede wszystkim środka zapobiegania kolejnym konfliktom zbrojnym. Pokój<br>na kontynencie był celem podstawowym i pierwotnym oraz, o czym nie możemy zapominać,<br>jest nim nadal. Obecnie jednak celem podstawowym będzie to, co wysuwa się na pierwszy<br>plan w latach kryzysu - zintegrowana gospodarka. Nie była ona jednak pierwotnie celem,<br>lecz środkiem do osiągnięcia pokoju na kontynencie. Sytuowanie poszczególnych aspektów<br>54 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>integracji europejskiej w odpowiednim miejscu pokazuje już samo w sobie, że głębsza<br>integracja nie jest ani szansą ani zagrożeniem dla Europy, przynajmniej jeżeli mamy na myśli<br>osiągnięcie celu podstawowego.<br>Kraje Unii, zabezpieczywszy pokój na kontynencie, stawiają jednak kolejne cele:<br>rozwój gospodarczy, wzrost bogactwa społeczeństw i konkurencyjności produktów<br>europejskich na rynku międzynarodowym itd. Integracja, a w szczególności ujednolicenie<br>przepisów i zniesienie wewnętrznych barier, doprowadzić może do rozkwitu gospodarczego.<br>Przykładem tego są nie tylko Stany Zjednoczone, ale i jednoczące się w XIX wieku państwa<br>niemieckie. Odradzająca się Rzesza (przyszłe cesarstwo) swój sukces gospodarczy<br>zawdzięcza właśnie zniesieniu wewnętrznych ograniczeń w przepływie towarów i usług oraz<br>myśli technicznej.<br>Zjednoczone Niemcy pokazują również, że głębsza integracja może przyczyniać się do<br>większej sprawności politycznej. Niemcy były kiedyś podzielone, a małe państwa mogą mniej<br>zdziałać. Podobnie w Unii, gdybyśmy się bardziej polityczne zjednoczyli, bylibyśmy silniejsi<br>politycznie. Nasz głos byłby bardziej słyszalny na świecie. Obecnie, np. w sytuacji kryzysu<br>politycznego na półwyspie koreańskim, rola Unii jest niezauważalna.<br>Zadając więc pytanie o to, czy głębsza integracja jest szansą, czy zagrożeniem,<br>musimy przede wszystkim opowiedzieć na pytanie na czym ma ona polegać. Dalsze<br>przeregulowywanie gospodarki, ograniczanie wolności wymiany myśli może prowadzić<br>raczej do zmniejszenia konkurencyjności (efekt „ekologicznych dyrektyw” w sytuacji,<br>gdy Unia Europejska już jest najbardziej ekologiczną gospodarką świata) i tym samym<br>wzrostu bezrobocia. Rozwiązaniem, które może być wielką szansą dla Europy, jest więc nie<br>głębsza, bądź płytsza integracja, lecz mądra integracja podejmowana na postawie chłodnych<br>kalkulacji, a nie ideologicznych twierdzeń ruchów zielonych, proeuropejskich czy<br>antyeuropejskich.<br>Innym aspektem pytania o pogłębienie integracji są kwestie społeczne. Pogłębienie<br>integracji może prowadzić do niepokojów społecznych (jak dobitnie pokazały wystąpienia<br>w sprawie forsowanych regulacji ACTA). Mieszkańcy Europy niekoniecznie mogliby chcieć<br>też żyć w mocno zintegrowanej Europie.<br>Aczkolwiek można w tym miejscu podjąć takie tematy jak: „czy głębsza integracja<br>pozwoli zwalczyć bezrobocie”, „czy głębsza integracja będzie odpowiedzią na bankructwa<br>państw śródziemnomorskich”, „czy głębsza integracja oznacza ochronę euro” oraz często<br>problem bardziej drażliwy niż te gospodarcze: „czy głębsza integracja oznacza utratę<br>tożsamości narodowych”, to w obliczu pytania o to, jaki kształt i na jakich podstawach ma się<br>odbywać dalszy postęp integracji, wydają się one jednak trywialne. Widząc różne aspekty<br>problemu, zarówno te gospodarcze, jak i społeczne, pamiętajmy, że głębsza integracja nie<br>musi oznaczać podążania tą samą drogą co dotychczas, a krok wstecz, by zmienić ścieżkę<br>na wygodniejszą, czy też prowadzącą do piękniejszego miejsca, nie oznacza automatycznie<br>zaprzepaszczenia wysiłku jaki już dokonaliśmy, by dotrzeć do miejsca, w którym jesteśmy.<br>Innymi słowy sukces lub zagrożenie związane z głębszą integracją mogą w większym stopniu<br>zależeć od tego, czy decydenci zasiadający w instytucjach europejskich pozostaną okopani<br>na swoich stanowiskach, czy też podejmą dyskusję nad tym: czy posuwamy się coraz dalej<br>we właściwym kierunku; czy może warto integrować się głębiej, ale jednak w inny sposób;<br>czy odpowiedzią na kryzys jest dalsze regulowanie, czy może jednak deregulacja.<br>Analizując jeszcze raz różne aspekty tego, czy głębsza integracja jest szansą, czy<br>zagrożeniem dla rozwoju Europy, stwierdzić należy, że pytanie jest postawione w sposób<br>nieprecyzyjny, a odpowiedzią na tak postawione pytanie może być tylko myśl, że „szansą<br>dla rozwoju Europy jest mądra integracja, zaś zagrożeniem dla Europy jest integracja oparta<br>na braku rozsądku, silnych emocjach i walce ideologicznej skrajnie do niej nastawionych<br>stronnictw”.<br>Przykładowe zadania z rozwiązaniami 55<br>Liczba uzyskanych punktów: 7<br>Wartość merytoryczna: poziom I (4 pkt).<br>Zdający odniósł się do trzech aspektów zagadnienia, lecz jedynie aspekt gospodarczy<br>integracji został w pełni scharakteryzowany. Dokonał próby bilansowania szans i zagrożeń<br>wynikających z działań zmierzających do pogłębienia integracji.<br>Poprawność merytoryczna: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera błędów merytorycznych.<br>Selekcja informacji: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera treści niezgodnych z tematem.<br>Język, styl i kompozycja: poziom II (+1 pkt). Zdający przeprowadził wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.<br>56 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 57<br>2.2.<br>Informacja o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie<br>dla absolwentów niesłyszących</p>\n<ul><li>podobnie jak w przypadku arkusza standardowego - w jakim stopniu absolwent spełnia</li></ul>\n<p>wymagania z zakresu tego przedmiotu określone w podstawie programowej kształcenia<br>ogólnego dla IV etapu edukacyjnego w zakresie rozszerzonym i podstawowym. Zadania<br>w arkuszu egzaminacyjnym mogą również odnosić się do wymagań przypisanych do etapów<br>wcześniejszych.<br>Ogólne informacje o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego<br>2014/2015, krótka charakterystyka arkusza egzaminacyjnego oraz najważniejsze zasady<br>dotyczące oceniania wypowiedzi zdających, przedstawione w części 1. Informatora, dotyczą<br>również arkuszy dla absolwentów niesłyszących. Jednak zgodnie z zapisami odpowiedniego<br>rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej3, absolwenci niepełnosprawni przystępują<br>do egzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju ich<br>niepełnosprawności. Dostosowania obejmują:<br> w odniesieniu do formy egzaminu maturalnego m.in.</p>\n<ul><li>zmianę sposobu sformułowania niektórych zadań (zamiana słów, zwrotów lub całych</li></ul>\n<p>zdań), jeżeli mogłyby one być niezrozumiałe lub błędnie zrozumiane przez osoby<br>niesłyszące (nie dotyczy to terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy),</p>\n<ul><li>zmianę schematu punktowania niektórych zadań,</li></ul>\n<p> w odniesieniu do warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego m.in.</p>\n<ul><li>przedłużenie czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminu,</li><li>możliwość korzystania ze słowników językowych.</li></ul>\n<p>Poniżej przedstawione zostały przykładowe zadania ilustrujące dostosowania dla<br>absolwentów niesłyszących. Numeracja zadań odpowiada numeracji zadań w części 2.1.<br>Jeżeli zadanie nie zostało przedstawione poniżej, oznacza to, że wersja dla niesłyszących<br>nie różni się niczym od wersji przedstawionej w części 2.1.<br>Szczegółowa informacja na temat zakresu dostosowania warunków przeprowadzania<br>egzaminu maturalnego dla absolwentów niesłyszących ogłaszana jest w komunikacie<br>Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sierpniu poprzedzającym rok szkolny,<br>w którym jest przeprowadzany egzamin maturalny, na stronie internetowej CKE.<br>3 Tj. § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków<br>organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz<br>niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych<br>(Dz.U. Nr 228, poz. 1490, z późn. zm.).<br>58 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Źródło do zadania 1.<br>Podział ludności Polski według przynależności narodowo-etnicznej (niepolskiej) w 2011 r.<br>Deklarowana przynależność<br>narodowo-etniczna<br>Liczba osób, które wskazały przynależność<br>niepolską (w tys. osób)<br>śląska<br>817<br>kaszubska<br>229<br>niemiecka<br>126<br>ukraińska<br>49<br>białoruska<br>46<br>romska<br>16<br>rosyjska<br>13<br>amerykańska<br>11<br>łemkowska<br>10<br>Źródło: opracowanie własne.<br>Zadanie 1. (0-2)<br>Na podstawie tabeli wykonaj polecenia.<br>1.1. Używając nazw wymienionych w tabeli, przy każdym z opisów podaj nazwę<br>odpowiedniej mniejszości narodowej bądź etnicznej.<br>a) Są<br>najliczniejszą<br>mniejszością<br>narodową<br>w<br>Polsce.<br>Mieszkają<br>głównie<br>w województwie opolskim oraz w województwie śląskim.<br>b) Są najliczniejszą mniejszością etniczną w Polsce. Określani są jako nieterytorialna<br>grupa etniczna.<br>c) Mniejszość ta zamieszkuje głównie w województwie podlaskim. Zdecydowana<br>większość przedstawicieli tej mniejszości należy do Polskiego Autokefalicznego<br>Kościoła Prawosławnego.<br>d) Przedstawicieli tej mniejszości etnicznej wg danych ze spisów powszechnych jest<br>tylko kilka tysięcy osób. Chociaż historycznie wywodzą się z terenów Galicji,<br>Zakarpacia i północnej części Słowacji, to w wyniku powojennych przesiedleń dziś<br>mieszkają głównie w województwie dolnośląskim.<br>1.2. Podaj nazwy grup wymienionych w tabeli, które według polskiego prawa nie są<br>mniejszością narodową, etniczną lub grupą o języku regionalnym.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 59<br>Wymaganie ogólne<br>II. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów.<br>Zdający rozpoznaje problemy w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i globalnej oraz szuka<br>ich rozwiązania; rozumie złożoność problemów społecznych i politycznych; dostrzega<br>perspektywy różnych uczestników życia publicznego.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający:</li><li>charakteryzuje mniejszości narodowe, etniczne i grupy imigrantów żyjące w Polsce</li></ol>\n<p>(liczebność, historia, kultura, religia itp.); […].<br>1.1.<br>Rozwiązanie<br>a) mniejszość niemiecka<br>b) mniejszość romska<br>c) mniejszość białoruska<br>d) mniejszość łemkowska<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne wskazanie czterech nazw mniejszości.<br>0 pkt - poprawne wskazanie trzech lub mniejszej liczby nazw<br>mniejszości lub brak odpowiedzi.<br>1.2.<br>Rozwiązanie<br>Ślązacy, Amerykanie<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne wskazanie dwóch nazw mniejszości.<br>0 pkt - poprawne wskazanie jednej nazwy mniejszości lub brak<br>odpowiedzi.<br>60 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Źródło do zadania 3.<br>Modele integracji mniejszości i imigrantów<br>Na podstawie: http://image.ohmynews.com/down/images/1/drkoo_313182_1[508277].jpg<br>[dostęp z dnia 31.01.2013]<br>Zadanie 3. (0-2)<br>Na podstawie rysunku wykonaj polecenia.<br>3.1. Napisz, jakie dwa modele polityki wobec mniejszości i imigrantów ilustruje rysunek.<br>3.2. Wyjaśnij, na czym polega zasadnicza różnica w relacji do mniejszości i imigrantów<br>w przedstawionych na rysunku modelach integracji.<br>Wymaganie ogólne<br>II. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów.<br>Zdający rozpoznaje problemy w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i globalnej oraz szuka<br>ich rozwiązania; rozumie złożoność problemów społecznych i politycznych; dostrzega<br>perspektywy różnych uczestników życia publicznego.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie. Zdający:</li><li>porównuje różne modele polityki wybranych państw wobec mniejszości narodowych</li></ol>\n<p>i imigrantów.<br>Chińczycy<br>Irlandczycy<br>Włosi<br>Meksykanie<br>Rosjanie<br>Amerykanie<br>Chińczycy<br>Irlandczycy<br>Włosi<br>Meksykanie<br>Rosjanie<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 61<br>3.1.<br>Rozwiązanie<br>Model „tygla” (integracji) i „sałatki owocowej”<br>(wielokulturowości).<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne nazwanie obu modeli.<br>0 pkt - za poprawne nazwanie jednego modelu lub brak<br>odpowiedzi.<br>Przykładowe ocenione<br>odpowiedzi<br>Integrowanie się ludzi innych<br>narodów i współżycie różnych<br>narodów.<br>1 pkt - zdający rozpoznał<br>dwa modele.<br>Ameryka - polityka nastawiona<br>na przyciąganie emigrantów.<br>0 pkt - zdający nie<br>rozpoznał żadnego modelu.<br>3.2.<br>Rozwiązanie<br>Model tygla (integracji) prowadzi do zaniku tożsamości, tradycji<br>i odmienności, tworząc wspólny model kulturowy. Model<br>„sałatki owocowej” (wielokulturowości) zakłada współistnienie<br>odmiennych kulturowo grup.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za wyjaśnienie zasadniczej różnicy między modelami.<br>0 pkt - za niepełne wyjaśnienie różnicy między modelami<br>lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe ocenione<br>odpowiedzi<br>W pierwszym przypadku ludzie różnych<br>narodowości tworzą wspólny model<br>kulturowy, natomiast w drugim tworzą<br>zlepek wielokulturowy.<br>1 pkt - zdający<br>wyjaśnił różnicę<br>między dwoma<br>modelami.<br>Pierwszy model integracji imigrantów<br>odbywa się bez większych przeszkód,<br>zaś drugi powoduje więcej problemów,<br>jest więc trudniejszy.<br>0 pkt - nie<br>wyjaśnił różnicy<br>między modelami.<br>Zadanie 4. (0-1)<br>Spośród podanych zdań, wybierz trzy zawierające wyłącznie informacje oraz trzy,<br>w których zawarte są komentarze, a następnie wpisz w odpowiednie miejsca numery<br>odpowiadające poszczególnym zdaniom.<br>[1] Najnowsza moda w Internecie nazywa się Second Life.<br>[2] To sieciowa gra komputerowa.<br>[3] Jej twórcy wolą ją nazywać wirtualnym światem, w którym uczestnicy mają tytułowe<br>drugie życie.<br>[4] Każdy gracz kieruje postacią.<br>[5] Trójwymiarowe postaci spotykają się, rozmawiają, jedzą, podróżują, pracują, wspólnie<br>odpoczywają.<br>[6] I tutaj, podobnie jak w realu, bez pieniędzy nie ma zabawy.<br>[7] Żeby kupić bluzkę w wirtualnym centrum handlowym, trzeba mieć wirtualną walutę:<br>linden-dolary.<br>[8] A te można kupić tylko od twórców gry za prawdziwe dolary amerykańskie.<br>[9] Wymiana pieniędzy w Second Life działa w obie strony, tzn. zarobione w grze linden-<br>dolary można wymienić na prawdziwe.<br>[10] To daje szansę przedsiębiorczym.<br>Na podstawie: P. Stasiak, Rekl@ma w grze,<br>http://www.polityka.pl/rynek/gospodarka/194991,1,reklma-wgrze.read [dostęp z dnia 13.06.2013]<br>62 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Wymagania ogólne<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie<br>je analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych<br>sprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia<br>poglądy odmienne od własnych.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Środki masowego przekazu. Zdający:</li><li>krytycznie analizuje przekazy medialne, […] oraz odróżniając informacje od komentarzy.</li></ol>\n<p>Rozwiązanie<br>Informacje - trzy spośród: 2, 4, 5, 7, 8, 9.<br>Komentarze - trzy spośród: 1, 3, 6, 10.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne podanie trzech numerów, którymi<br>oznaczone są informacje i trzech numerów, którymi oznaczone<br>są komentarze.<br>0 pkt - za podanie mniejszej liczby poprawnych numerów<br>lub brak odpowiedzi.<br>Rysunek do zadania 5.<br>Źródło: www.mleczko.interia.pl<br>Informacje<br>Komentarze<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 63<br>Zadanie 5. (0-1)<br>Wyjaśnij, o jakim zjawisku świadczy pytanie postaci przedstawionej na rysunku.<br>Wymagania ogólne<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie<br>je analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych<br>sprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia<br>poglądy odmienne od własnych.<br>Wymagania szczegółowe</p>\n<ol><li>Środki masowego przekazu. Zdający:</li><li>ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności i wiarygodności informacyjnej;</li></ol>\n<p>świadomie i krytycznie odbiera zawarte w nich treści.<br>Rozwiązanie<br>Łączenie świata realnego i zawartości Internetu.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za zauważenie istoty zjawiska przedstawionego<br>na rysunku satyrycznym.<br>0 pkt - za błędną interpretację rysunku, świadczącą<br>o niezrozumieniu problemu lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowe ocenione<br>odpowiedzi</p>\n<ul><li>Zbyt duża ufność wobec tego, co jest</li></ul>\n<p>w sieci.</p>\n<ul><li>Nieumiejętność oddzielenia</li></ul>\n<p>rzeczywistości od świata wirtualnego.<br>1 pkt - zdający<br>dostrzega problem<br>przedstawiony<br>na rysunku.</p>\n<ul><li>Globalizacja, która powoduje,</li></ul>\n<p>że coraz większy wpływ na ludzkie<br>życie ma Internet.</p>\n<ul><li>Konflikt międzypokoleniowy.</li></ul>\n<p>0 pkt - błędne<br>interpretacje rysunku.<br>Tekst do zadania 6.<br>Jest miarą produkcji wytworzonej na terytorium kraju w określonym okresie, najczęściej<br>jednego roku.<br>Źródło: opracowanie własne.<br>Zadanie 6. (0-1)<br>Podaj pełną nazwę pojęcia, którego dotyczy tekst.<br>Wymaganie ogólne (III etap kształcenia)<br>VI. Rozumienie zasad gospodarki rynkowej.<br>Zdający rozumie procesy gospodarcze oraz zasady racjonalnego gospodarowania w życiu<br>codziennym; analizuje możliwości dalszej nauki i kariery zawodowej.<br>64 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Wymaganie szczegółowe (III etap kształcenia)</p>\n<ol><li>Gospodarka w skali państwa. Zdający:</li><li>wyjaśnia terminy: produkt krajowy brutto, […].</li></ol>\n<p>Rozwiązanie<br>Produkt krajowy brutto<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za podanie pełnej nazwy.<br>0 pkt - za podanie błędnej nazwy, skrótu lub brak odpowiedzi.<br>Źródła do zadania 7.<br>Najpowszechniejsze metody proporcjonalnego podziału mandatów polegają na znalezieniu<br>największych, kolejno po sobie następujących ilorazów liczb zdobytych głosów. Dzielimy<br>liczbę głosów zdobytych przez każdy komitet przez odpowiednie liczby.* Następnie<br>wybieramy tyle największych ilorazów, ile jest mandatów do obsadzenia w danym okręgu.<br>Mandaty w obrębie danego komitetu otrzymują kolejno kandydaci, którzy uzyskali<br>największą liczbę głosów.<br>*w metodzie d&#x27;Hondta - przez kolejne liczby naturalne<br>*w metodzie Sainte-Laguë - przez kolejne liczby nieparzyste<br>W okręgu wyborczym do obsadzenia jest 8 mandatów.<br>Tabela 1. Ilorazy obliczone dla metody<br>d&#x27;Hondta<br>Tabela 2. Liczba głosów oddanych<br>na kandydatów<br>Komitet A<br>Komitet B<br>Komitet C<br>720<br>300<br>480<br>360<br>150<br>240<br>240<br>100<br>160<br>180<br>75<br>120<br>144<br>60<br>96<br>Numer<br>na liście Komitet A Komitet B Komitet C<br>1<br>550 (A1)<br>90 (B1)<br>20 (C1)<br>2<br>40 (A2)<br>120 (B2) 200 (C2)<br>3<br>100 (A3)<br>10 (B3)<br>130 (C3)<br>4<br>10 (A4)<br>70 (B4)<br>70 (C4)<br>5<br>20 (A5)<br>10 (B5)<br>60 (C5)<br>w nawiasach podano oznaczenia kandydatów<br>Zadanie 7. (0-2)<br>Na podstawie informacji w tabelach wykonaj polecenia.<br>7.1. Na podstawie Tabeli 1 podaj liczbę mandatów, które uzyskają poszczególne<br>komitety:<br>Komitet A:<br>Komitet B:<br>Komitet C:<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 65<br>7.2. Podkreśl poprawne zakończenie zdania.<br>Odpowiedź zawierająca tylko oznaczenia kandydatów, którzy zdobyli mandaty, to<br>A. A2, B1, C3.<br>B. A3, B4, C2.<br>C. A1, B3, C5.<br>D. A5, B2, C4.<br>Wymaganie ogólne<br>IV. Znajomość zasad i procedur demokracji.<br>Zdający wyjaśnia demokratyczne zasady i procedury oraz stosuje je w codziennym życiu;<br>charakteryzuje<br>demokrację<br>na<br>tle<br>innych<br>ustrojów,<br>ocenia<br>działanie<br>instytucji<br>demokratycznych w Polsce i na świecie; ocenia rolę stowarzyszeń i organizacji obywatelskich<br>oraz różnych form aktywności obywateli w funkcjonowaniu współczesnej demokracji.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Demokracja - zasady i procedury. Zdający:</li><li>wyjaśnia, jak są przeprowadzane […] wybory we współczesnej demokracji.</li></ol>\n<p>7.1.<br>Rozwiązanie<br>Komitet A - 4 mandaty<br>Komitet B - 1 mandat<br>Komitet C - 3 mandaty<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne określenie liczby mandatów, którą zdobył<br>każdy z trzech komitetów.<br>0 pkt - za poprawne określenie liczby mandatów, którą zdobył<br>jeden lub dwa komitety, błędna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>7.2.<br>Rozwiązanie<br>D<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za wybranie poprawnej odpowiedzi.<br>0 pkt - za wybranie błędnej odpowiedzi lub brak odpowiedzi.<br>66 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Teksty do zadania 8.<br>Wśród typowych sformułowań definiujących, co to znaczy być Polakiem, najczęściej<br>pojawiały się następujące: być Polakiem to „nie skrywać polskości”, „nie wypierać się<br>polskości”, „nie wstydzić się polskości”, „nie obawiać się polskości”. Przerwanie<br>międzypokoleniowego przekazu polskości jest postrzegane jako „zdrada” polskości.<br>Nie można „stać się” Łotyszem czy Rosjaninem, kiedy pochodzi się z polskiej rodziny.<br>Bóg, powołując człowieka do życia, powołuje go jako przedstawiciela określonego narodu</p>\n<ul><li>Polaka, Łotysza, Rosjanina. Świadoma zmiana narodowości, odrzucenie swej narodowości,</li></ul>\n<p>nie zrywa więzi z narodem. Ktoś, kto to czyni, jest nadal postrzegany jako członek narodu,<br>lecz uważa się go za odszczepieńca, zdrajcę.<br>Wynarodowienie, pomimo tzw. przyczyn obiektywnych, takich jak w okresie ZSRR<br>rusyfikacja, brak polskich szkół, brak polonijnych organizacji, posiada również przyczyny<br>o charakterze subiektywnym. Wyparcie się polskości, odrzucenie jej miało często na celu</p>\n<ul><li>jak to wynika z potocznych obserwacji - poprawę bytu, zwiększenie szans życiowych,</li></ul>\n<p>zrobienie kariery.<br>Na podstawie: T. Biernat, Być Polakiem na Łotwie. Świat życia codziennego, Toruń 2003.<br>Traktowanie identyfikacji narodowej jako cechy predestynowanej w sposób automatyczny<br>i fatalistyczny coraz mniej odpowiada perspektywom współczesnego świata, nacechowanego<br>przestrzenną i społeczną ruchliwością.<br>Źródło: A. Kłoskowska, Kultury narodowe u korzeni, Warszawa 2005.<br>Zadanie 8. (0-2)<br>Na podstawie tekstów źródłowych wykonaj polecenia.<br>8.1. Wymień dwa typy przyczyn zmiany narodowości łotewskich Polaków. Do każdego<br>z typów podaj przykład.<br><br><br>8.2. Zdecyduj, czy poglądy łotewskich Polaków na temat zmiany narodowości<br>są zgodne z wiedzą naukową zaprezentowaną w drugim z tekstów. Uzasadnij odpowiedź.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 67<br>Wymaganie ogólne<br>II. Rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów.<br>Zdający rozpoznaje problemy w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i globalnej oraz szuka<br>ich rozwiązania; rozumie złożoność problemów społecznych i politycznych; dostrzega<br>perspektywy różnych uczestników życia publicznego.<br>Wymagania szczegółowe</p>\n<ol><li>Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający.</li><li>omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu tożsamości narodowej;</li><li>Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie. Zdający:</li><li>porównuje różne modele polityki wybranych państw wobec mniejszości narodowych</li></ol>\n<p>i imigrantów.<br>8.1.<br>Rozwiązanie<br>Przyczyny obiektywne, np. brak organizacji polskich,<br>przyczyny subiektywne, np. chęć poprawy bytu.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - wskazanie dwóch przyczyn wraz z przykładami.<br>0 pkt - za odpowiedź niepełną (np. wskazanie dwóch przyczyn<br>bez przykładów lub odwrotnie, za wskazanie jednej przyczyny<br>i jednego przykładu), za błędną odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>8.2.<br>Rozwiązanie<br>Nie są zgodne, ponieważ identyfikacja narodowa może</p>\n<ul><li>według naukowców -zmieniać się, tymczasem łotewscy</li></ul>\n<p>Polacy uważają, że narodowości nie można zmienić.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za udzielenie poprawnej odpowiedzi wraz<br>z uzasadnieniem.<br>0 pkt - za udzielenie poprawnej odpowiedzi, ale z częściowym<br>uzasadnieniem, bez uzasadnienia, za błędną odpowiedź (np. są<br>zgodne) lub za brak odpowiedzi.<br>Przykładowe ocenione<br>odpowiedzi<br>Nie są zgodne, ponieważ zachowanie<br>narodowości, według naukowców,<br>nie jest już koniecznością, może ulec<br>zmianie, natomiast według łotewskich<br>Polaków zmiana tej identyfikacji<br>to „zdrada”.<br>1 pkt - zdający<br>trafnie odpowiedział<br>i uzasadnił swoją<br>ocenę.<br>Poglądy te nie są zgodne z wiedzą<br>naukową prezentowaną przez drugi<br>tekst, gdyż łotewscy Polacy nie uznają<br>zmiany narodowości.<br>0 pkt - mimo<br>poprawnej<br>odpowiedzi (nie są<br>zgodne), zdający<br>w sposób niepełny<br>ją uzasadnił,<br>odnosząc się tylko<br>do jednego tekstu.<br>68 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Teksty do zadania 10.<br>Sądowa kontrola zgodności prawa z konstytucją we współczesnym świecie jest jedną<br>z podstawowych gwarancji przestrzegania konstytucji. W Polsce zadanie to realizuje<br>Trybunał Konstytucyjny. Podstawowym zadaniem Trybunału jest kontrola hierarchicznej<br>zgodności norm prawnych […].<br>Sądy tworzą system organów powołanych do orzekania w sprawach indywidualnych<br>i w pewien sposób podporządkowanych Sądowi Najwyższemu lub Naczelnemu Sądowi<br>Administracyjnemu. Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu pozostają poza systemem<br>sądów, tworząc drugi, odrębny segment władzy sądowniczej.<br>Na podstawie: www.trybunal.gov.pl</p>\n<ol><li>Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy</li></ol>\n<p>ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.</p>\n<ol><li>Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent</li></ol>\n<p>Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.<br>Źródło: Art. 10, Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.<br>Zadanie 10. (0-1)<br>Podkreśl dwie nazwy zasad ustrojowych przedstawionych w źródłach.<br>A. zasada samorządności<br>B. zasada państwa prawa<br>C. zasada trójpodziału władzy<br>D. zasada suwerenności narodu<br>E. zasada pluralizmu politycznego<br>Wymaganie ogólne<br>IV. Znajomość zasad i procedur demokracji.<br>Zdający rozumie demokratyczne zasady i procedury i stosuje je w życiu szkoły oraz innych<br>społeczności; rozpoznaje przypadki łamania norm demokratycznych i ocenia ich<br>konsekwencje; wyjaśnia znaczenie indywidualnej i zbiorowej aktywności obywateli.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Rzeczpospolita Polska jako demokracja konstytucyjna. Zdający:</li><li>omawia najważniejsze zasady ustroju Polski (suwerenność narodu, podział władzy, rządy</li></ol>\n<p>prawa, pluralizm).<br>Rozwiązanie<br>B i C<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - za jedną poprawną odpowiedź, za jedną błędną<br>odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 69<br>Tekst do zadania 11.<br>Źródła dochodów samorządu terytorialnego<br>Na sesji rady gminy podjęto uchwałę o remoncie drogi gminnej, łączącej dwie sąsiednie wsie.<br>Potrzebne na remont drogi środki finansowe uzyskano ze sprzedaży budynku po<br>zlikwidowanej szkole podstawowej.<br>Źródło: opracowanie własne<br>Zadanie 11. (0-1)<br>Na podstawie tekstu podkreśl poprawne zakończenie zdania.<br>Remont drogi przeprowadzony został ze środków uzyskanych z<br>A. darowizny społecznej.<br>B. dochodów własnych.<br>C. subwencji ogólnej.<br>D. dotacji celowej.<br>Wymaganie ogólne<br>V. Znajomość podstaw ustroju Rzeczypospolitej Polskiej.<br>Zdający opisuje sposób działania władz publicznych i innych podmiotów życia publicznego;<br>wykorzystuje swoją wiedzę o zasadach demokracji i ustroju Polski do interpretacji i oceny<br>wydarzeń w życiu społecznym i politycznym; […].<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:</li><li>wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody własne, dotacje, subwencje)</li></ol>\n<p>[…].<br>Rozwiązanie<br>B<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za udzielenie poprawnej odpowiedzi.<br>0 pkt - za udzielenie co najmniej jednej błędnej odpowiedzi<br>lub brak odpowiedzi.<br>70 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Tekst do zadania 13.<br>Art. 131.</p>\n<ol><li>Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie może przejściowo sprawować urzędu,</li></ol>\n<p>zawiadamia o tym Marszałka Sejmu, który tymczasowo przejmuje obowiązki Prezydenta<br>Rzeczypospolitej. Gdy Prezydent Rzeczypospolitej nie jest w stanie zawiadomić Marszałka<br>Sejmu o niemożności sprawowania urzędu, wówczas o stwierdzeniu przeszkody<br>w<br>sprawowaniu<br>urzędu<br>przez<br>Prezydenta<br>Rzeczypospolitej<br>rozstrzyga<br>Trybunał<br>Konstytucyjny na wniosek Marszałka Sejmu. W razie uznania przejściowej niemożności<br>sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Trybunał Konstytucyjny powierza<br>Marszałkowi Sejmu tymczasowe wykonywanie obowiązków Prezydenta Rzeczypospolitej.</p>\n<ol><li>Marszałek Sejmu tymczasowo, do czasu wyboru nowego Prezydenta Rzeczypospolitej,</li></ol>\n<p>wykonuje obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej w razie:</p>\n<ol><li>śmierci Prezydenta Rzeczypospolitej,</li><li>zrzeczenia się urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej,</li><li>stwierdzenia nieważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej lub innych przyczyn</li></ol>\n<p>nieobjęcia urzędu po wyborze,</p>\n<ol><li>uznania przez Zgromadzenie Narodowe trwałej niezdolności Prezydenta Rzeczypospolitej</li></ol>\n<p>do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, uchwałą podjętą większością<br>co najmniej 2/3 głosów ustawowej liczby członków Zgromadzenia Narodowego,</p>\n<ol><li>złożenia Prezydenta Rzeczypospolitej z urzędu orzeczeniem Trybunału Stanu.</li><li>Jeżeli</li></ol>\n<p>Marszałek<br>Sejmu<br>nie<br>może<br>wykonywać<br>obowiązków<br>Prezydenta<br>Rzeczypospolitej, obowiązki te przejmuje Marszałek Senatu.<br>Źródło: Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r.<br>Zadanie 13. (0-2)<br>Na podstawie fragmentu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.<br>i własnej wiedzy uzupełnij tabelę, dotyczącą sytuacji, gdy trzy razy zastosowano<br>art. 131. w podanym terminie. Nazwiska osób wybierz z listy: Bronisław Komorowski,<br>Ewa Kopacz, Grzegorz Schetyna, Bogdan Borusewicz.<br>Data wydarzenia<br>Funkcja osoby<br>zastępującej<br>głowę państwa<br>Imię i nazwisko osoby<br>zastępującej głowę<br>państwa<br>Numer ustępu art.<br>131 Konstytucji<br>RP, do którego<br>odwołano się<br>w tym przypadku<br>8 lipca 2010 r.<br>A.<br>B.<br>C.<br>Wymaganie ogólne<br>V. Znajomość podstaw ustroju Rzeczypospolitej Polskiej.<br>Zdający opisuje sposób działania władz publicznych i innych podmiotów życia publicznego;<br>wykorzystuje swoją wiedzę o zasadach demokracji i ustroju Polski do interpretacji i oceny<br>wydarzeń w życiu społecznym i politycznym; przedstawia prawa i obowiązki obywatela<br>Rzeczypospolitej Polskiej; […].<br>Wymagania szczegółowe</p>\n<ol><li>Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie […].</li></ol>\n<p>Informacja dla absolwentów niesłyszących 71<br>Rozwiązanie<br>A. Marszałek Sejmu / Bronisław Komorowski / ust. 2<br>B. Marszałek Senatu / Bogdan Borusewicz / ust. 3<br>C. Marszałek Sejmu / Grzegorz Schetyna / ust. 2<br>Schemat punktowania<br>2 pkt - za poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.<br>1 pkt - za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.<br>0 pkt - za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli<br>lub brak odpowiedzi.<br>Zadanie 18. (0-2)<br>Do każdego podanego opisu środka karnego dobierz jego nazwę, wpisując w miejsca<br>pod tabelami odpowiednie cyfry.<br>Opis środków karnych<br>A.<br>Dotyczy między innymi utraty orderów,<br>odznaczeń i tytułów honorowych oraz<br>czasowej utraty zdolności do ich uzyskania.<br>B.<br>Łączy się z obowiązkiem osobistego<br>stawiennictwa w jednostce organizacyjnej<br>policji w określonym czasie.<br>C.<br>Służy realizacji celów statutowych<br>instytucji, fundacji i stowarzyszeń, które<br>niosą pomoc osobom poszkodowanym.<br>D.<br>Może być skutkiem naruszenia zakazu<br>wytwarzania, posiadania, obrotu, przesyłania<br>lub przewozu określonych przedmiotów.<br>Nazwy środków karnych<br>1.<br>nawiązka<br>2.<br>przepadek<br>3.<br>obowiązek naprawienia szkody<br>4.<br>pozbawienie praw publicznych<br>5.<br>zakaz wstępu na imprezę masową<br>A B C D<br>Wymagania ogólne<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie<br>je analizuje […].<br>Wymagania szczegółowe</p>\n<ol><li>Prawo karne. Zdający:</li><li>przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie oraz prawa przysługujące</li></ol>\n<p>ofierze, oskarżonemu i świadkowi.<br>Rozwiązanie<br>A-4<br>B-5<br>C-1<br>D-2<br>Schemat punktowania<br>2 pkt - za cztery poprawne przyporządkowania.<br>1 pkt - za trzy lub dwa poprawne przyporządkowania.<br>0 pkt - za jedno poprawne przyporządkowanie<br>lub za brak odpowiedzi.<br>72 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Tekst do zadań 19 i 21<br>Kodeks pracy [fragment] - stan prawny na dzień 31.12.2012 r.<br>Art. 180.<br>§ 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:</p>\n<ol><li>20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, […].</li></ol>\n<p>§ 5. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego,<br>ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu; w takim przypadku niewykorzystanej<br>części urlopu macierzyńskiego udziela się pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko,<br>na jego pisemny wniosek.<br>Art. 1821.<br>§ 1. Pracownica ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze:</p>\n<ol><li>do 6 tygodni - w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1, […].</li></ol>\n<p>§ 2. Dodatkowy urlop macierzyński jest udzielany jednorazowo, w wymiarze tygodnia<br>lub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego.<br>Art. 1822.<br>§1. Przepisy art. 1821 stosuje się odpowiednio do pracownika-ojca wychowującego dziecko:</p>\n<ol><li>w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 5,</li><li>w razie wykorzystania urlopu macierzyńskiego przez pracownicę.</li></ol>\n<p>Art. 1823.<br>§1. Pracownik-ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze<br>2 tygodni, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.<br>Zadanie 19. (0-1)<br>Zdecyduj, które informacje są prawdziwe, a które fałszywe. W tabeli przy każdym<br>zdaniu wpisz znak X.<br>Prawda<br>Fałsz<br>A. Urlop macierzyński przysługuje tylko kobiecie.<br>B. Urlop ojcowski przysługuje tylko mężczyźnie.<br>C. Dodatkowy urlop macierzyński może trwać 4 tygodnie.<br>Wymagania ogólne<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie<br>je analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych<br>sprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia<br>poglądy odmienne od własnych.<br>Wymagania szczegółowe</p>\n<ol><li>Prawo i sądy. Zdający:</li><li>wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny i interpretuje proste przepisy</li></ol>\n<p>prawne.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 73<br>Rozwiązanie<br>A. Fałsz B. Prawda C. Prawda<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.<br>0 pkt - za poprawne wskazanie dwóch lub jednej odpowiedzi<br>lub brak odpowiedzi.<br>Zadanie 21. (0-1)<br>Napisz, czy jest możliwe korzystanie w tym samym czasie przez matkę i ojca z urlopu<br>związanego z rodzicielstwem. Uzasadnij odpowiedź.<br>Odpowiedź:<br>Uzasadnienie:<br>Wymagania ogólne<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie<br>je analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski […].<br>Wymagania szczegółowe</p>\n<ol><li>Obywatel wobec prawa. Zdający:</li><li>odnajduje w odpowiednim akcie prawnym przepis dotyczący wybranego kazusu prawnego</li></ol>\n<p>i interpretuje go.<br>Rozwiązanie<br>Odpowiedź: tak [jest to możliwe]<br>Uzasadnienie: mężczyzna może skorzystać z urlopu<br>ojcowskiego w dowolnym czasie, aż do ukończenia<br>przez dziecko 12. miesiąca życia, a więc także w okresie,<br>gdy kobieta będzie przebywała na urlopie macierzyńskim.<br>Schemat punktowania<br>1 pkt - za wyjaśnienie, że urlopy kobiety i mężczyzny mogą być<br>w tym samym czasie, gdyż przepisy Kodeksu pracy nie<br>zabraniają tego.<br>0 pkt - za wskazanie tylko odpowiedzi bądź tylko uzasadnienia,<br>za błędną odpowiedź i/lub wyjaśnienie lub brak odpowiedzi<br>na jeden z elementów.<br>Przykładowe ocenione<br>odpowiedzi<br>Jest możliwe. Matce przysługuje<br>20 tygodni urlopu macierzyńskiego,<br>a ojcu przysługują 2 tygodnie<br>urlopu, które może wykorzystać<br>do ukończenia przez dziecko<br>12 miesiąca życia, a to oznacza,<br>że może z nich skorzystać zaraz<br>po porodzie.<br>1 pkt - zdający<br>prawidłowo wskazał<br>odpowiedź i podał<br>właściwe uzasadnienie.<br>Nie. Ojciec może skorzystać<br>z urlopu związanego<br>z rodzicielstwem dopiero po tym,<br>jak wykorzysta bądź zrezygnuje<br>z niego matka.<br>0 pkt - zdający błędnie<br>zinterpretował cytowane<br>przepisy.<br>74 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Zadanie 22. (0-2)<br>Na podstawie logo i opisu wpisz do tabeli pełne polskie nazwy organów (organizacji)<br>współpracujących z ONZ.<br>Logo<br>Opis<br>Nazwa<br>organu/organizacji<br>A.<br>Działanie na rzecz zwiększenia<br>współpracy między państwami<br>w dziedzinie ochrony zdrowia<br>i zwalczania epidemii chorób<br>zakaźnych, zapewnienia opieki<br>medycznej ludności świata.<br>B.<br>Działa na rzecz ochrony dzieci,<br>przezwyciężania przeszkód<br>w ich rozwoju, takich jak<br>bieda, przemoc, choroby<br>i dyskryminacja.<br>C.<br>Działa na rzecz zapewniania<br>międzynarodowej ochrony<br>uchodźcom i rozwiązywania<br>problemu uchodźców<br>na świecie.<br>Wymaganie ogólne<br>VI. Dostrzeganie współzależności we współczesnym świecie.<br>Zdający przedstawia związki między […], sytuacją Polski, Europy i świata; wyjaśnia<br>złożoność zjawisk społecznych, politycznych, ekonomicznych i kulturowych; uwzględnia<br>perspektywę globalną w interpretacji tych zjawisk.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Zdający:</li><li>charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO (Światowa Organizacja</li></ol>\n<p>Zdrowia), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci), UNHCR (Wysoki<br>Komisarz Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców).<br>Rozwiązanie<br>A. Światowa Organizacja Zdrowia<br>B. Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci<br>C. Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców<br>Schemat<br>punktowania<br>2 pkt - za podanie trzech poprawnych odpowiedzi.<br>1 pkt - za podanie dwóch poprawnych odpowiedzi.<br>0 pkt - za podanie jednej poprawnej odpowiedzi lub za udzielenie trzech<br>błędnych odpowiedzi, podanie skrótowców nazw zamiast pełnych nazw<br>organizacji lub brak odpowiedzi.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 75<br>Mapa do zadania 24.<br>Zadanie 24. (0-3)<br>Na podstawie mapy współczesnej Europy i własnej wiedzy uzupełnij tabelę dotyczącą<br>integracji europejskiej. Do każdego podanego opisu dopisz nazwy właściwych państw<br>oraz numery, którymi oznaczono je na mapie.<br>Nazwa państwa<br>Numer<br>na mapie<br>A. Państwa, które podpisały traktat powołujący<br>do życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.<br>B. Państwa, w których są główne siedziby Parlamentu<br>Europejskiego i Komisji Europejskiej.<br>C. Państwa, które należą do UE od 1 maja 2004 roku.<br>76 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Wymaganie ogólne<br>VI. Dostrzeganie współzależności we współczesnym świecie.<br>Zdający przedstawia związki między […], sytuacją Polski, Europy i świata; wyjaśnia<br>złożoność zjawisk społecznych, politycznych, ekonomicznych i kulturowych; uwzględnia<br>perspektywę globalną w interpretacji tych zjawisk.<br>Wymaganie szczegółowe</p>\n<ol><li>Integracja europejska. Zdający:</li><li>omawia genezę i przebieg integracji europejskiej ([…] instytucje, […], fazy integracji).</li></ol>\n<p>Rozwiązanie<br>A. Francja 2<br>Belgia 3<br>Niemcy 4<br>B. Francja 2<br>Belgia 3<br>C. Polska 5<br>Litwa 6<br>Schemat punktowania<br>3 pkt - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi<br>w każdym podpunkcie.<br>2 pkt - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi<br>w dwóch podpunktach.<br>1 pkt - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi<br>w jednym podpunkcie.<br>0 pkt - za błędne podanie jednej nazwy państwa<br>i/lub jego numeru na mapie we wszystkich trzech podpunktach<br>lub brak odpowiedzi.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 77<br>Zadanie 26. (0-12)<br>Temat 1.<br>Porównując modele prezydentury w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz we Francji<br>w okresie V Republiki, przedstaw i oceń zakres kompetencji ustrojowych Prezydenta<br>Rzeczypospolitej Polskiej.<br>Wymagania ogólne<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający znajduje i wykorzystuje informacje na temat życia publicznego, krytycznie<br>je analizuje, samodzielnie wyciąga wnioski; wyraża i uzasadnia własne zdanie w wybranych<br>sprawach w formie ustnej i pisemnej na różnych forach publicznych; przedstawia i uzasadnia<br>poglądy odmienne od własnych.<br>IV. Znajomość zasad i procedur demokracji.<br>Zdający wyjaśnia demokratyczne zasady i procedury oraz stosuje je w codziennym życiu;<br>charakteryzuje<br>demokrację<br>na<br>tle<br>innych<br>ustrojów,<br>ocenia<br>działanie<br>instytucji<br>demokratycznych w Polsce i na świecie; ocenia rolę stowarzyszeń i organizacji<br>obywatelskich oraz różnych form aktywności obywateli w funkcjonowaniu współczesnej<br>demokracji.<br>Realizacja 1.<br>Zagadnienie kompetencji ustrojowych prezydenta jest istotną kwestią z punktu<br>widzenia funkcjonowania systemów politycznych, jako że prezydent pełni funkcję głowy<br>państwa w republice. W systemie trójpodziału władzy prezydent zaliczany jest więc<br>do organów władzy wykonawczej.<br>Ogólnie rzecz biorąc, kompetencje prezydentów wynikają z przyjętego w danym<br>państwie modelu systemu politycznego. Możemy wyróżnić systemy parlamentarne,<br>parlamentarno-komitetowe, semiprezydenckie i prezydenckie. Rzeczpospolita Polska przyjęła<br>system parlamentarny, jednak z pewną specyfiką, którą jest właśnie mocniejsza władza<br>prezydenta. Klasycznym przykładem systemu prezydenckiego są Stany Zjednoczone<br>Ameryki. W tym systemie występuje monizm egzekutywy, czyli władza wykonawcza nie jest<br>podzielona na stanowisko głowy państwa i szefa rządu. Prezydent USA posiada kompetencje<br>wynikające zarówno z roli głowy państwa jak i szefa gabinetu. Republika Francuska jest zaś<br>przykładem<br>systemu<br>semiprezydenckiego<br>(półprezydenckiego,<br>parlamentarno-<br>prezydenckiego, mieszanego). W takim systemie istnieje dualizm egzekutywy, czyli rola<br>głowy państwa rozdzielona jest od roli szefa rządu. Nazwa systemu bierze się jednak<br>z wyjątkowo mocnej pozycji ustrojowej prezydenta. Wynika to m.in. z faktu, że członkowie<br>rządu odpowiadają nie tyle przed parlamentem, ale także przed prezydentem. Dodatkowo<br>prezydent ma możliwość wpływania na parlament w drodze stosowania weta, inicjatywy<br>ustawodawczej, a nawet możliwości skrócenia kadencji parlamentu. Posiada również<br>możliwość organizowania referendów ludowych czy zarządzania stanów wyjątkowych.<br>Dokonanie szczegółowego przedstawienia i oceny pozycji ustrojowej Prezydenta RP<br>na tle prezydentur w innych modelach ustrojowych wymaga jednak wyróżnienia płaszczyzn<br>kompetencji głowy państwa. Przede wszystkim wypełnia on zadania wynikające z tradycyjnej<br>roli przypisanej głowie państwa, a więc posiada prawo łaski, nadaje tytuły i odznaczenia,<br>dokonuje oficjalnych nominacji na ważne stanowiska państwowe oraz jest najwyższym<br>reprezentantem państwa na arenie międzynarodowej. Takie prerogatywy, zgodnie<br>z Konstytucją RP z 1997 roku ma Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. W tym zakresie<br>Prezydent RP nie różni się znacznie od prezydentów w systemie amerykańskim i francuskim,<br>78 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>choć warto zauważyć, że Prezydent RP, reprezentując kraj poza granicami, realizować<br>powinien założenia polityki zagranicznej wyznaczone przez rząd. Jeżeli chodzi o Prezydenta<br>Francji czy USA, realizować mogą oni własną politykę zagraniczną.<br>Ważną płaszczyzną kompetencji prezydentów jest działalność w sferze obronności<br>i bezpieczeństwa. Tradycyjną formułą, przyjętą również w Polsce, jest funkcja zwierzchnika<br>sił zbrojnych. W Polsce zadania te ograniczają się jednak do sfery symbolicznej, jak<br>np. nominowanie przez prezydenta oficerów na stopnie generalskie, jednak wyłącznie<br>na wniosek Ministra Obrony Narodowej. Prezydent Stanów Zjednoczonych może natomiast<br>w ograniczonym zakresie wysyłać oddziały wojskowe nawet na misje zagraniczne bez zgody<br>Kongresu. Kompetencje polskiego prezydenta na tle klasycznych unormowań w systemie<br>parlamentarnym są i tak znacznie większe, jako że polski prezydent, zgodnie z Konstytucją,<br>posiada jako organ doradczy w sprawach bezpieczeństwa Radę Bezpieczeństwa Narodowego.<br>Wzmacnia to więc znaczenie polskiego prezydenta na tle prezydentów w klasycznych<br>systemach parlamentarnych, nadal jednak nie jest ono tak mocne jak prezydenta USA,<br>pod którego nadzorem znajdują się m.in. służby wywiadowcze.<br>Kolejna sfera działań prezydenta odnosi się do władzy ustawodawczej. Prezydent<br>w Polsce posiada prawo inicjatywy ustawodawczej oraz możliwość weta ustaw uchwalonych<br>przez parlament. Co może być ciekawe, prezydent amerykański nie posiada żadnej<br>z wymienionych kompetencji, co wynika ze ścisłego rozdziału władz w systemie<br>prezydenckim. Inaczej jednak rysuje się pozycja względem władzy ustawodawczej<br>Prezydenta Francji, gdyż posiada on wręcz możliwość skrócenia kadencji parlamentu jedynie<br>po wysłuchaniu opinii przewodniczących izb. Prezydent Rzeczypospolitej może skrócić<br>kadencje Sejmu i Senatu jedynie w wymienionych w konstytucji sytuacjach (niepowołanie<br>w tzw. trzech krokach konstytucyjnych rządu lub nieuchwalenie budżetu w terminie). Czyni<br>to jego pozycję względem władzy ustawodawczej wyraźnie słabszą niż prezydenta<br>V Republiki Francuskiej.<br>Kompetencje prezydentów w odniesieniu do innych organów władzy wykonawczej<br>zostały już częściowo wskazane powyżej. Prezydent RP formalnie desygnuje Prezesa Rady<br>Ministrów, jak i powołuje całą Radę Ministrów. W tzw. pierwszym kroku konstytucyjnym<br>prezydent ma swobodę desygnowania Prezesa Rady Ministrów. Ten jednak musi uzyskać<br>wotum zaufania przed Sejmem, co powoduje, że swoboda prezydenta w zakresie<br>desygnowania premiera jest ograniczona. W tzw. drugim kroku konstytucyjnym to z kolei<br>Sejm przejmuje inicjatywę w procesie wskazania premiera. Osoby powołanej na stanowisko<br>w rządzie prezydent nie może samodzielnie odwołać (tak ministra, jak i jak całego rządu).<br>Inaczej kompetencje prezydentów w tej sferze wyglądają we Francji i USA. We Francji rząd<br>ponosi odpowiedzialność polityczną również przed prezydentem, co zmusza do tzw.<br>kohabitacji, czyli współpracy prezydenta i większości parlamentarnej, jeżeli pochodzą<br>z różnych środowisk politycznych. Jeszcze inaczej ma się sytuacja w USA, gdzie, jak już<br>wspomniałem, funkcjonuje monizm egzekutywy, a więc głowa państwa kieruje obradami<br>rządu i ministrowie (w USA sekretarze) pełną odpowiedzialność ponoszą jedynie przed<br>prezydentem.<br>Prezydent Rzeczypospolitej posiada możliwość zwołania Rady Gabinetowej, czyli<br>rządu obradującego pod przewodnictwem Prezydenta. Zgodnie z konstytucją Rada<br>Gabinetowa nie posiada jednak kompetencji Rady Ministrów. We Francji prezydent może<br>przewodniczyć obradom Rady Ministrów bez specjalnych warunków wstępnych. W tej więc<br>płaszczyźnie polski prezydent wydaje się mieć najsłabszą pozycję.<br>Głowy państwa mają również pewne kompetencje w odniesieniu do władzy<br>sądowniczej. W Polsce prezydent powołuje na stanowiska sędziowskie, ma możliwość<br>również skierowania ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w celu sprawdzenia<br>jej zgodności z konstytucją czy umową międzynarodową. W Polsce prezydent nie ma jednak<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 79<br>swobody mianowania sędziów do najważniejszych organów sądowych w Polsce (Trybunału<br>Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego). W USA zaś możliwość mianowania sędziów do Sądu<br>Najwyższego uznawana jest za jedną z ważniejszych kompetencji głowy państwa, ze względu<br>na bardzo ważną rolę Sądu Najwyższego w systemie politycznym USA (związane jest to<br>z możliwością orzekania w kwestiach interpretacji konstytucji USA i dokonywania wykładni<br>podziału kompetencji między stany i władzę centralną). Warto dodać, że sędziowie Sądu<br>Najwyższego w USA mianowani są dożywotnio, co powoduje, że nie każdy prezydent ma<br>możliwość wyboru sędziego do Sądu Najwyższego.<br>Rola i pozycja prezydenta w danym systemie wynika z zakresu kompetencji. Należy<br>zwrócić uwagę, że Prezydent RP posiada 30 prerogatyw, czyli kompetencji do działania<br>nie wymagających kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów. Z punktu widzenia systemu<br>parlamentarnego to pokaźna liczba, gdyż np. prezydent RFN posiada jedynie kilka<br>prerogatyw. Porównując jednak z ustrojowym umocowaniem prezydentów w systemach<br>prezydenckim i semiprezydenckim, pozycja ta jest słabsza. Prezydent Rzeczypospolitej musi<br>w większym stopniu pełnić rolę arbitra politycznego niż realnego kreatora polityki. Inaczej<br>jest w obu pozostałych systemach.<br>Pozycja ustrojowa Prezydenta wynika również ze sposobu jego wyboru. Prezydent<br>Rzeczypospolitej wybierany jest w wyborach powszechnych, co wzmacnia jego pozycję.<br>Podobnie jednak jest w systemie francuskim i amerykańskim.<br>Podsumowując, pozycja ustrojowa Prezydenta RP jest wyraźnie słabsza niż pozycja<br>ustrojowa prezydenta w systemie USA i Francji. Widać to w odniesieniu do większości<br>wyróżnionych płaszczyzn kompetencji głowy państwa. Nie oznacza to jednak, że system<br>polityczny RP musi być mniej efektywny niż system polityczny obu analizowanych państw.<br>Liczba uzyskanych punktów: 12<br>Wartość merytoryczna: poziom III<br>Zdający wyczerpująco scharakteryzował kompetencje Prezydenta RP i dokonał ich poprawnej<br>i pełnej klasyfikacji. Trafnie porównał podane uprawnienia z kompetencjami prezydentów<br>USA i Francji oraz na tej podstawie sformułował wielopłaszczyznową ocenę kompetencji<br>ustrojowych Prezydenta RP.<br>Poprawność merytoryczna, selekcja informacji, język, styl i kompozycja: poziom III.<br>Realizacja 2.<br>Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jest organem wykonawczym państwa. Pełni rolę<br>głowy państwa, gwarantuje ciągłość władzy, stoi na straży bezpieczeństwa i nienaruszalności<br>terytorium. Wykonuje swoje zadania według zasad określonych w konstytucji i ustawach.<br>Tryb wyboru i kompetencje Prezydenta RP określone są w Konstytucji z 1997 r. Prezydent<br>wybierany jest na pięcioletnią kadencję, a ta sama osoba może pełnić tę funkcję dwa razy.<br>Bierne prawo wyborcze, czyli możliwość kandydatury ma obywatel polski, który najpóźniej<br>w dniu wyborów kończy 35 lat, nie był karany za przestępstwo umyślne i zdobył poparcie<br>100 000 obywateli. Wybory są powszechne - czynne prawo wyborcze przysługuje<br>obywatelowi polskiemu, który ukończył 18 lat, równe - każdy głos ma taką samą wagę<br>i znaczenie, bezpośrednie - bezpośrednio na kandydata i odbywają się w głosowaniu tajnym.<br>Prezydentem zostaje kandydat, który uzyskał więcej niż połowę ważnych głosów. Jeżeli<br>żaden kandydat nie uzyskał wymaganej liczby głosów 14 dni później odbywa się druga tura<br>wyborów, w której startuje dwóch najlepszych kandydatów. Ten, który zdobędzie większe<br>poparcie wygrywa. Kadencja nowo wybranego prezydenta rozpoczyna się po złożeniu<br>przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym.<br>80 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Uprawnienia prezydenta dzielą się na uprawnienia zwykłe, które wymagają<br>kontrasygnaty (podpisu premiera, ponoszącego odpowiedzialność za podejmowane decyzje)<br>i prerogatywy - uprawnienia, które nie wymagają zgody premiera. Należą do nich<br>uprawnienia wobec parlamentu, np. prawo weta zawieszającego wobec ustaw uchwalanych<br>przez parlament, podpisywanie ustaw i ogłaszanie ich, inicjatywa ustawodawcza, zwoływanie<br>pierwszego posiedzenia sejmu i senatu. Uprawnienia względem Rady Ministrów dotyczą<br>powoływania rządu, zwoływania w sprawach szczególnych Rady Gabinetowej. Prezydent<br>posiada uprawnienia względem władzy sądowniczej, m.in. prawo do powoływania sędziów<br>na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Prezydent reprezentuje państwo w stosunkach<br>zagranicznych, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe. Prerogatywy to także<br>tradycyjne uprawnienia, czyli nadawanie obywatelstwa polskiego, nadawanie orderów<br>i odznaczeń, prawo łaski czy nadawanie tytułów profesorskich.<br>System prezydencki to ustrój, który występuje między innymi w Stanach<br>Zjednoczonych. Zasadniczą różnicą, w porównaniu do polskiego systemu, jest brak premiera.<br>Jego funkcje pełni tam prezydent, a więc oznacza to monizm władzy wykonawczej, podczas<br>gdy w Polsce występuje dualizm. W Stanach Zjednoczonych kadencja głowy państwa trwa<br>4 lata, natomiast w Polsce - 5 lat. Wybory w USA są pośrednie - wybiera się elektorów,<br>którzy następnie oddając swoje głosy, wybierają prezydenta. Prezydent USA pełni funkcję<br>głowy państwa, naczelnego dowódcy sił zbrojnych i szefa rządu. Posiada prawo weta<br>zawieszającego, czyli zgłaszania sprzeciwu wobec ustaw. Mianuje ministrów, czyli sekretarzy<br>stanu, którzy przed nim odpowiadają - są oni tylko wykonawcami woli prezydenta. Kolejną<br>różnicą jest kwestia rozwiązania parlamentu - w przypadku Stanów Zjednoczonych</p>\n<ul><li>Kongresu. W Polsce prezydent może rozwiązać albo skrócić kadencję sejmu natomiast</li></ul>\n<p>prezydent w systemie prezydenckim nie posiada takich uprawnień. System półprezydencki<br>obowiązuje we Francji. Podobnie jak w Polsce występuje tam dualizm władzy wykonawczej.<br>Władza ta rozłożona jest pomiędzy prezydenta, którego kompetencje są bardzo rozległe<br>oraz premiera, który stoi na czele rządu. Prezydent we Francji wybierany jest na pięcioletnią<br>kadencję. Sprawuje nadzór nad polityką zagraniczną. Wybory odbywają się podobnie jak<br>w Polsce, są powszechne oraz bezpośrednie. Podobnie wygląda sprawa kompetencji<br>względem parlamentu - zarówno w Polsce jak i we Francji - prezydent ma prawo jego<br>rozwiązania oraz prawo weta wobec jego ustaw. Jest faktycznym szefem rządu, przewodniczy<br>jego posiedzeniom.<br>Liczba uzyskanych punktów: 6<br>Wartość merytoryczna: poziom I (4 pkt)<br>Zdający wymienił nieliczne kompetencje Prezydenta RP i odniósł je do wybranych<br>kompetencji prezydentów USA i Francji.<br>Poprawność merytoryczna: poziom II (+1 pkt). Popełniono dwa błędy merytoryczne.<br>W Polsce prezydent może rozwiązać albo skrócić kadencję sejmu.<br>(…) we Francji - prezydent ma prawo jego rozwiązania oraz prawo weta wobec<br>jego ustaw. Jest faktycznym szefem rządu, przewodniczy jego posiedzeniom.<br>Selekcja materiału: poziom I. Cały pierwszy akapit (ok. 1/3 objętości pracy) dotyczy trybu<br>wyboru prezydenta.<br>Język, styl i kompozycja: poziom II (+1 pkt). Sposób przeprowadzenia narracji nie jest<br>w pełni uporządkowany, lecz zastosowany język jest w pełni komunikatywny.<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 81<br>Teksty do tematu 2.<br>Europa w wieku średnim. Rozmowa z Januszem Lewandowskim<br>Polityka: Jak demonstrować użyteczność, co pokazywać?<br>J.L.: To trudne zadanie w czasie, gdy zarysował się prawdziwy europejski dramat.<br>Mianowicie skoro się powiedziało A, czyli wspólny pieniądz, to trzeba powiedzieć B, a więc<br>więcej widzialnej ręki Brukseli. Trzeba wymusić dyscyplinę i lepsze standardy gospodarcze<br>tam, gdzie żyło się ponad stan. Dotychczasowe narzędzia, jak pakt stabilności i wzrostu,<br>nie zadziałały. Jeśli euro ma trwać, to nie ma odwrotu od silnej ręki Brukseli, czyli kontroli<br>polityki gospodarczej i ingerencji w budżety poszczególnych krajów. Stąd rozmnożenie<br>nowych zobowiązań, których ukoronowaniem ma być unia fiskalna i unia bankowa.<br>Odwrotem może być tylko powrót do walut narodowych i koniec euro albo euro w wąskim<br>gronie. Tyle że w takiej Unii jest więcej kija niż marchewki…<br>P.: Wspólna waluta wcale nie jest dziś życzeniem wielu krajów i społeczeństw. Widać<br>tendencję przeciwną - do obrony tożsamości.<br>J.L.: Na tym właśnie polega dramat eurostrefy. Odkryła, że jest wspólnotą losu na dobre<br>i na złe, ale złe teraz przeważa i dyktuje głębszą wspólnotę. Okazało się, że Niemcy zależą<br>od Greków, a Słowacy muszą zrzucać się na bogatsze kraje. Ryzyko rozpadu jest większe<br>niż koszty przetrwania. W tej europejskiej rodzinie nie ma dziś ciepłych uczuć. Są tylko<br>zimne, nieubłagane zależności. Na takim gruncie buduje się nowa architektura euro.<br>Niepokoję się o jakość tego tworzywa. Bo ulatnia się duch wspólnoty, wypierany przez<br>chłodne kalkulacje. Europa nie jest potęgą militarną, ciągle jest jeszcze potęgą gospodarczą,<br>ale gdzie indziej są źródła wzrostu. Czy to zimne spoiwo euro doda jej dynamizmu? Wątpię.<br>Na podstawie: http://www.polityka.pl/swiat/rozmowy/1533107,1,rozmowa-z-januszem-<br>lewandowskim-komisarzem-ue-ds-budzetu.read [dostęp z dnia 13.06.2013]<br>Poprawia się opinia o UE (Badanie Eurobarometru od 2 do 16 czerwca 2012 r.)<br>Opinia Europejczyków o Unii Europejskiej staje się coraz lepsza - wynika<br>z opublikowanego najnowszego badania Eurobarometru. Opinie Polaków są jeszcze bardziej<br>przychylne niż unijna średnia.<br>Co drugi z badanych Europejczyków uważa, że instytucją najlepiej reprezentującą<br>Unię jest Parlament Europejski. Są oni też zdania, że udział w eurowyborach jest najlepszym<br>sposobem wyrażania swojej opinii na temat działań Wspólnoty.<br>,,Wyniki tego sondażu są bardzo satysfakcjonujące. Obecny kryzys gospodarczy<br>i finansowy pokazuje, jak bardzo potrzebujemy rozwiązań na poziomie ponadnarodowym.<br>Unia Europejska jest unikatowym projektem, który dzięki możliwości stanowienia prawa<br>oferuje takie rozwiązania. Europejczycy to dostrzegają” - skomentował wyniki<br>Eurobarometru Martin Schulz, przewodniczący PE.<br>Zwiększa się także liczba ankietowanych, którzy uważają, że członkostwo ich kraju<br>w Unii jest ,,dobrą rzeczą”. Taki pogląd wyraża już co drugi badany Europejczyk. W Polsce<br>ten odsetek jest nieznacznie większy - 52%. Więcej Polaków wyraziło też zdecydowanie<br>pozytywną opinię o Unii - 48%, podczas gdy w Europie tę opinię podziela<br>40% ankietowanych.<br>Opinie ankietowanych na temat ich rzeczywistego wpływu na rozwój wypadków<br>w UE pozostają jednak nadal podzielone - 54% odpowiedzi negatywnych (-7 punktów<br>procentowych) i 42% pozytywnych (+7 punktów procentowych). Jednak ponad połowa<br>badanych (57%) uważa, że ich udział w wyborach do europarlamentu ma znaczenie.<br>Aż 54% respondentów zadeklarowało, że wzięłoby udział w wyborach z jeszcze większym<br>82 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>przekonaniem, gdyby każda z europejskich partii politycznych wystawiła swojego kandydata<br>na przewodniczącego Komisji Europejskiej.<br>Walka z bezrobociem i tworzenie nowych miejsc pracy - to według większości<br>badanych (72%) najważniejsze zadania stojące przed Unią w czasach kryzysu.<br>Na podstawie: Poprawia się opinia o UE, http://www.euractiv.pl/eurowybory/wywiad/eurobarometr-<br>poprawia-si-opinia-europejczykow-o-ue-003940 [dostęp z dnia 01.02.2013]<br>Temat 2.<br>Umocnienie integracji w ramach Unii Europejskiej - szansa czy niebezpieczeństwo<br>dla Europy? Zastanów się nad problemem pod względem politycznym, gospodarczym<br>i społecznym.<br>Realizacja 1.<br>Integracja europejska to swoisty eksperyment w dziejach świata, w którym rozmaite<br>narody, ze swoimi wewnętrznymi problemami, zaszłościami i kompleksami, próbują tworzyć<br>jedność w imię obrony wspólnych interesów gospodarczych, ale również chronić się przed<br>historycznymi konfliktami, które niejednokrotnie prowadziły do wojen. Dzisiejsza Unia<br>Europejska to przede wszystkim społeczeństwa, którym system demokratyczny dał<br>możliwość decydowania o działaniach politycznych, ale nie zawsze idzie za tym świadomość<br>odpowiedzialności za podejmowane decyzje, również, a może przede wszystkim, wyborcze.<br>Dlatego odpowiedź na postawione w temacie pytanie nie jest łatwa. Dotyka ona zarówno<br>problematyki sprawności Unii Europejskiej, jak i przyszłości Europy w obliczu nowych<br>wyzwań. Jednak często obywatele Europy powtarzają, że nie chcą, żeby „Bruksela”<br>decydowała o ich losie, nie mając poczucia żadnego wpływu na zapadające tam<br>postanowienia i powstające akty prawne.<br>W aspekcie politycznym dalsze pogłębianie integracji europejskiej może spowodować<br>wzrost znaczenia partii prawicowych, które sprzeciwiają się zwiększeniu uprawnień instytucji<br>unijnych, uznając je za przyczynę ograniczenia suwerenności wewnętrznej państw<br>członkowskich. Powstanie „rządu europejskiego”, który przejmie większą cześć kompetencji<br>rządów krajowych, a do tego może doprowadzić pogłębiona integracja, może spowodować<br>sprzeciw wśród obywateli, którzy już w tej chwili mają poczucie braku wpływu na decyzje<br>płynące z Brukseli, nie rozumiejąc, że podejmowane są one nie przez abstrakcyjną Unię<br>Europejską, ale ich własnych, wybranych w wyborach wewnętrznych przedstawicieli.<br>Odpowiedzią na to może być wprowadzona Traktatem Lizbońskim obywatelska inicjatywa<br>ustawodawcza (warunkiem jest tylko uświadomienie społeczeństwom, że ją posiadają).<br>Wydaje się, że zwiększenie uprawnień Parlamentu europejskiego, chociażby w sprawach<br>budżetu Unii na kolejne lata, które z cała pewnością jest elementem pogłębienia integracji,<br>może mieć pozytywny wpływ na akceptację pogłębienia procesów integracyjnych. Ciekawa<br>wydaje się także zawarta w wypowiedzi Martina Schulza propozycja większego wpływu<br>obywateli na wybór komisarzy (podobne propozycje, czy raczej pretensje, że nie mamy<br>na to wpływu, słyszałam również ostatnio wśród moich rówieśników). Myślę, że pogłębiona<br>integracja uwzględniająca interesy i poziom zainteresowania obywateli, a nie odgórnie<br>tworzone Stany Zjednoczone Europy, które proponował w 1947 r. Winston Churchill,<br>mogłaby być propozycja akceptowalna dla obywateli państw członkowskich, a także<br>wytrąciłaby partiom prawicowym argumenty dotyczące ograniczenia suwerenności.<br>Pogłębienie integracji przyniosłoby na pewno kolejne wyzwania gospodarcze.<br>Nie można nie doceniać wpływu, jaki na ludzkie postawy wywarł trwający od 2008 roku<br>kryzys gospodarczy. Historia uczy nas, że w okresach kryzysów ekonomicznych ujawniają się<br>różnorodne egoistyczne interesy, które prowadzą do postaw ksenofobicznych i braku<br>tolerancji. Unia Europejska, która w latach 90-tych XX wieku zaczęła przekształcać się<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 83<br>we wspólnotę myśli i idei, stanęła przed najtrudniejszym w swojej krótkiej historii<br>problemem. Chodzi o pogodzenie interesów ekonomicznych poszczególnych społeczeństw<br>ze zrozumieniem potrzeby współodpowiedzialności za państwa, które prowadziły błędną<br>politykę fiskalną i gospodarczą. Nagle okazało się, że społeczeństwa, które dopiero<br>rozpoczęły swoją drogę do wysokiej stopy życiowej, czego spodziewały się po wejściu<br>do strefy euro (Słowacja), muszą pomagać państwom postrzeganym jako wysokorozwinięte,<br>przyjmujące emigrantów zarobkowych, zwłaszcza w sezonie. Jest to tym bardziej<br>niesprawiedliwe, gdyż w państwach południowej Europy stopa życiowa i poziom świadczeń<br>socjalnych był nieporównanie wyższy.<br>Jednym z pomysłów na wyjście z kryzysu jest pogłębienie integracji. Chodzi<br>o przyznanie istniejącym instytucjom europejskim dodatkowych uprawnień. Nie sądzę,<br>żeby mnożenie instytucji mogło podobać się obywatelom Unii, ponieważ i tak większość<br>z nich uważa, że urzędników jest zbyt wielu. Te uprawnienia to: kontrola deficytu<br>budżetowego w poszczególnych państwach członkowskich i przystąpienie członków strefy<br>euro do paktu fiskalnego. Niestety tego typu działania musiałyby skutkować również cięciami<br>w wydatkach socjalnych, które nigdy nie są mile widziane przez obywateli.<br>Z wypowiedzi przewodniczącego Parlamentu Europejskiego wynika, że zwiększa się<br>liczba obywateli zainteresowanych wprowadzeniem waluty euro. Również w tym procesie<br>możemy napotkać na pewne problemy. Z wprowadzeniem waluty euro wiążą się także<br>ograniczenia suwerenności banku centralnego, który przestaje być bankiem emisyjnym walut<br>narodowych i przestaje również mieć wpływ na poziom stóp procentowych w państwach<br>strefy. Ten problem również dzieli społeczeństwa. Wprowadzenie euro we wszystkich krajach<br>Unii Europejskiej z całą pewnością pogłębiłoby procesy integracyjne, ponieważ<br>odpowiedzialność za stabilność poziomu życia obywateli rozłożyłaby się na przedstawicieli<br>wszystkich krajów członkowskich. W tej sytuacji konieczne byłoby również pogłębienie<br>jakości i głębokości kontroli nad instytucjami Unii oraz kształtowaniem i realizowaniem<br>budżetu państw członkowskich. Chodzi o to, żeby nie dopuścić do kolejnych kryzysów.<br>Z tego również powodu nie można dopuścić do sytuacji, w której opodatkowuje się<br>zgromadzone w bankach kapitały, ponieważ takie działanie podważa zaufanie do całego<br>systemu bankowego, a ze względu na ludzki strach i nieracjonalne zachowania (np. masowe<br>wycofywanie wkładów) może kryzys tylko pogłębić.<br>Z drugiej strony przeciwnicy wprowadzenia euro, podnoszący również argumenty<br>gospodarcze, wracają do „efektów cappuccino”, tzn. ukrytej podwyżki cen produktów,<br>związanej ze zmianą waluty. Wydaje się, że to zagrożenie mogłyby wyeliminować właściwe<br>uregulowania prawne i ich prawidłowe egzekwowanie, ale o tym również trzeba przekonać<br>obywateli.<br>Zarówno pogłębianie uprawnień instytucji politycznych, jak i zwiększenie<br>gospodarczej jedności Unii będzie miało wpływ na postawy społeczne. W okresach kryzysów<br>pogłębiają się postawy ksenofobiczne, które ujawniają się chociażby poprzez oczekiwanie,<br>że cięcia socjalne dotkną przede wszystkim emigrantów, czy też, że bezrobocie wśród nich<br>znacząco wzrośnie i przekona ich do powrotu do kraju ojczystego. Podstawy funkcjonowania<br>Unii Europejskiej, jej założenia wolnego przepływu osób i kapitału powodują,<br>że społeczeństwa europejskie są coraz bardziej wymieszane etnicznie i kulturowo, co sprawia,<br>że narastają problemy z asymilacją, oczekiwaniem większych praw ze strony mniejszości<br>i ograniczeń ich ze strony większości obywateli. Pogłębienie integracji może prowadzić<br>do zwiększenia ilości osób odmiennych kulturowo w krajach unijnych, wystarczy<br>przekroczyć bowiem granicę jednego z państw członkowskich i można podróżować po całej<br>Unii. Powoduje to problemy, z którymi rządy tych państw nie potrafią sobie poradzić.<br>Przykładem może być kwestia rumuńskich Romów, którzy posiadając obywatelstwo Unii,<br>swobodnie przemieszczają się po wszystkich państwach, nie respektując obowiązującego<br>84 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>prawa. Ostre reakcje rządów (np. prezydenta Sarkozy’ego) wywołują sprzeciw społeczności<br>międzynarodowej, ale nie rozwiązują problemu. Najbardziej drastycznym przykładem działań<br>ksenofobicznych były z całą pewnością wypadki na wyspie Utoya w Norwegii, gdzie zginęli<br>przedstawiciele partii otwartej na społeczeństwa wielokulturowe i tolerancyjnej wobec<br>inności. Pogłębienie integracji będzie rodzić podobne problemy na większą skalę, dlatego<br>procesy te postawią konkretne zadania zarówno przed instytucjami Unii Europejskiej,<br>jak i rządami krajów członkowskich.<br>Podsumowując, wydaje się, że w dzisiejszym świecie, gdzie Unia Europejska<br>przestaje być jednym z czołowych graczy na rynku światowym, a prym wiodą gospodarki<br>azjatyckie, pogłębienie integracji europejskiej jest właściwą drogą pozwalającą państwom<br>członkowskim i ich obywatelom na utrzymanie poziomu życia i rozwój gospodarczy. Trzeba<br>jednak pamiętać, że integracja gospodarcza powinna być związana z szeroką kampanią<br>edukacyjną. Celem tej kampanii powinno być pogłębienie wspólnoty pomiędzy<br>społeczeństwami europejskimi i próba zrozumienia wspólnoty interesów tych społeczeństw.<br>W kolejnych traktatach Unia Europejska zwiększa uprawnienia Parlamentu Europejskiego,<br>wprowadza europejską inicjatywę ustawodawczą, czy też ogłasza „rok obywatelski”. Celem<br>tych działań jest zwiększenie uprawnień obywateli i ich wpływu na decyzje instytucji<br>europejskich. O dalszej integracji i rozszerzeniu strefy euro będą decydować również<br>obywatele. Tym bardziej odpowiedź na zadane w temacie pytanie jest rzeczą trudną. Nie jest<br>możliwa jakakolwiek integracja bez świadomości tych, którzy o niej decydują.<br>W przeciwnym wypadku doprowadzi ona do dalszych podziałów i konfliktów. A przecież<br>podstawową wartością Unii Europejskiej miało być zapobieganie im.<br>Liczba uzyskanych punktów: 12<br>Wartość merytoryczna: poziom III.<br>Zdający w pełni ukazał trzy aspekty pogłębiania integracji w ramach Unii Europejskiej.<br>Dostrzegł ich złożoność oraz sformułował konkluzję wynikającą z przeprowadzonych<br>rozważań.<br>Poprawność merytoryczna, selekcja informacji, język, styl i kompozycja: poziom III.<br>Realizacja 2.<br>Jaką drogą dalej podążać? Ameryka dała przykład, że głęboka integracja<br>pojedynczych stanów może doprowadzić do powstania silnego państwa. Rozwiązanie to<br>zastosowała jednak na przełomie XVIII i XIX wieku. Europa odpowiedzi na swoje pytania<br>szuka na początku wieku XXI. Kraje Unii Europejskiej muszą podjąć decyzję, w którym<br>kierunku pójść dalej, gdyż trwanie w tym samym miejscu wydaje się opcją najbardziej<br>niepewną.<br>Stawiając przed sobą pytanie o przyszły kształt Unii Europejskiej, rozważyć musimy<br>zarówno argumenty za, jak i przeciw. Zajęcie jakiegokolwiek stanowiska uprzednio przed<br>rozważeniem argumentów może bowiem prowadzić do wypaczenia obrazu i poddania się<br>bądź to propagandzie pro- bądź antyeuropejskiej. Chcąc pozostać możliwie obiektywnymi,<br>spójrzmy najpierw na argumenty jednej strony, a następnie drugiej. Zważmy wagę obu<br>i dopiero wtedy spróbujmy odpowiedzieć na stawiane nam pytanie.<br>Europa, a dokładnie osłabione wojną państwa europejskie upatrywały w integracji<br>europejskiej przede wszystkim środka zapobiegania kolejnym konfliktom zbrojnym. Pokój<br>na kontynencie był celem podstawowym i pierwotnym oraz, o czym nie możemy zapominać,<br>jest nim nadal. Obecnie jednak celem podstawowym będzie to, co wysuwa się na pierwszy<br>plan w latach kryzysu - zintegrowana gospodarka. Nie była ona jednak pierwotnie celem,<br>lecz środkiem do osiągnięcia pokoju na kontynencie. Sytuowanie poszczególnych aspektów<br>Informacja dla absolwentów niesłyszących 85<br>integracji europejskiej w odpowiednim miejscu pokazuje już samo w sobie, że głębsza<br>integracja nie jest ani szansą ani zagrożeniem dla Europy, przynajmniej jeżeli mamy na myśli<br>osiągnięcie celu podstawowego.<br>Kraje Unii, zabezpieczywszy pokój na kontynencie, stawiają jednak kolejne cele:<br>rozwój gospodarczy, wzrost bogactwa społeczeństw i konkurencyjności produktów<br>europejskich na rynku międzynarodowym itd. Integracja, a w szczególności ujednolicenie<br>przepisów i zniesienie wewnętrznych barier, doprowadzić może do rozkwitu gospodarczego.<br>Przykładem tego są nie tylko Stany Zjednoczone, ale i jednoczące się w XIX wieku państwa<br>niemieckie. Odradzająca się Rzesza (przyszłe cesarstwo) swój sukces gospodarczy<br>zawdzięcza właśnie zniesieniu wewnętrznych ograniczeń w przepływie towarów i usług oraz<br>myśli technicznej.<br>Zjednoczone Niemcy pokazują również, że głębsza integracja może przyczyniać się do<br>większej sprawności politycznej. Niemcy były kiedyś podzielone, a małe państwa mogą mniej<br>zdziałać. Podobnie w Unii, gdybyśmy się bardziej polityczne zjednoczyli, bylibyśmy silniejsi<br>politycznie. Nasz głos byłby bardziej słyszalny na świecie. Obecnie, np. w sytuacji kryzysu<br>politycznego na półwyspie koreańskim, rola Unii jest niezauważalna.<br>Zadając więc pytanie o to, czy głębsza integracja jest szansą, czy zagrożeniem,<br>musimy przede wszystkim opowiedzieć na pytanie na czym ma ona polegać. Dalsze<br>przeregulowywanie gospodarki, ograniczanie wolności wymiany myśli może prowadzić<br>raczej do zmniejszenia konkurencyjności (efekt „ekologicznych dyrektyw” w sytuacji,<br>gdy Unia Europejska już jest najbardziej ekologiczną gospodarką świata) i tym samym<br>wzrostu bezrobocia. Rozwiązaniem, które może być wielką szansą dla Europy, jest więc nie<br>głębsza, bądź płytsza integracja, lecz mądra integracja podejmowana na postawie chłodnych<br>kalkulacji, a nie ideologicznych twierdzeń ruchów zielonych, proeuropejskich czy<br>antyeuropejskich.<br>Innym aspektem pytania o pogłębienie integracji są kwestie społeczne. Pogłębienie<br>integracji może prowadzić do niepokojów społecznych (jak dobitnie pokazały wystąpienia<br>w sprawie forsowanych regulacji ACTA). Mieszkańcy Europy niekoniecznie mogliby chcieć<br>też żyć w mocno zintegrowanej Europie.<br>Aczkolwiek można w tym miejscu podjąć takie tematy jak: „czy głębsza integracja<br>pozwoli zwalczyć bezrobocie”, „czy głębsza integracja będzie odpowiedzią na bankructwa<br>państw śródziemnomorskich”, „czy głębsza integracja oznacza ochronę euro” oraz często<br>problem bardziej drażliwy niż te gospodarcze: „czy głębsza integracja oznacza utratę<br>tożsamości narodowych”, to w obliczu pytania o to, jaki kształt i na jakich podstawach ma się<br>odbywać dalszy postęp integracji, wydają się one jednak trywialne. Widząc różne aspekty<br>problemu, zarówno te gospodarcze, jak i społeczne, pamiętajmy, że głębsza integracja nie<br>musi oznaczać podążania tą samą drogą co dotychczas, a krok wstecz, by zmienić ścieżkę<br>na wygodniejszą, czy też prowadzącą do piękniejszego miejsca, nie oznacza automatycznie<br>zaprzepaszczenia wysiłku jaki już dokonaliśmy, by dotrzeć do miejsca, w którym jesteśmy.<br>Innymi słowy sukces lub zagrożenie związane z głębszą integracją mogą w większym stopniu<br>zależeć od tego, czy decydenci zasiadający w instytucjach europejskich pozostaną okopani<br>na swoich stanowiskach, czy też podejmą dyskusję nad tym: czy posuwamy się coraz dalej<br>we właściwym kierunku; czy może warto integrować się głębiej, ale jednak w inny sposób;<br>czy odpowiedzią na kryzys jest dalsze regulowanie, czy może jednak deregulacja.<br>Analizując jeszcze raz różne aspekty tego, czy głębsza integracja jest szansą, czy<br>zagrożeniem dla rozwoju Europy, stwierdzić należy, że pytanie jest postawione w sposób<br>nieprecyzyjny, a odpowiedzią na tak postawione pytanie może być tylko myśl, że „szansą<br>dla rozwoju Europy jest mądra integracja, zaś zagrożeniem dla Europy jest integracja oparta<br>na braku rozsądku, silnych emocjach i walce ideologicznej skrajnie do niej nastawionych<br>stronnictw”.<br>86 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>Liczba uzyskanych punktów: 7<br>Wartość merytoryczna: poziom I (4 pkt).<br>Zdający odniósł się do trzech aspektów zagadnienia, lecz jedynie aspekt gospodarczy<br>integracji został w pełni scharakteryzowany. Dokonał próby bilansowania szans i zagrożeń<br>wynikających z działań zmierzających do pogłębienia integracji.<br>Poprawność merytoryczna: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera błędów merytorycznych.<br>Selekcja informacji: poziom III (+1 pkt). Praca nie zawiera treści niezgodnych z tematem.<br>Język, styl i kompozycja: poziom II (+1 pkt). Zdający przeprowadził wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.<br>Opinia KRASP o informatorach maturalnych od 2015 roku 87<br>Opinia Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich<br>o informatorach maturalnych od 2015 roku<br>Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich z wielką satysfakcją odnotowuje<br>konsekwentne dążenie systemu oświaty do poprawy jakości wykształcenia absolwentów<br>szkół średnich. Konferencja z uwagą obserwuje kolejne działania Ministerstwa Edukacji<br>Narodowej w tym zakresie, zdając sobie sprawę, że od skuteczności tych działań w dużym<br>stopniu zależą także efekty kształcenia osiągane w systemie szkolnictwa wyższego.<br>W szczególności dotyczy to kwestii właściwego przygotowania młodzieży do studiów<br>realizowanych z uwzględnieniem nowych form prowadzenia procesu kształcenia.<br>Podobnie jak w przeszłości, Konferencja konsekwentnie wspiera wszystkie działania<br>zmierzające do tego, by na uczelnie trafiali coraz lepiej przygotowani kandydaci na studia.<br>Temu celowi służyła w szczególności pozytywna opinia Komisji Edukacji KRASP z 2008 roku<br>w sprawie nowej podstawy programowej oraz uchwała Zgromadzenia Plenarnego KRASP<br>z dn. 6 maja 2011 r. w sprawie nowych zasad egzaminu maturalnego.<br>Z satysfakcją dostrzegamy, że ważne zmiany w egzaminie maturalnym, postulowane<br>w cytowanej wyżej uchwale zostały praktycznie wdrożone przez MEN poprzez zmianę<br>odpowiednich rozporządzeń.<br>Przedłożone do zaopiniowania informatory o egzaminach maturalnych opisują formę<br>poszczególnych egzaminów maturalnych, przeprowadzanych na podstawie wymagań<br>określonych w nowej podstawie programowej, a także ilustrują te wymagania wieloma<br>przykładowymi zadaniami egzaminacyjnymi.<br>Po zapoznaniu się z przedłożonymi materiałami, KRASP z satysfakcją odnotowuje:<br>w zakresie języka polskiego:<br>wzmocnienie roli umiejętności komunikacyjnych poprzez odejście od prezentacji na<br>egzaminie ustnym i zastąpienie jej egzaminem ustnym, na którym zdający będzie musiał<br>ad hoc przygotować samodzielną wypowiedź argumentacyjną,<br>rezygnację z klucza w ocenianiu wypowiedzi pisemnych,<br>zwiększenie roli tekstów teoretycznoliterackich i historycznoliterackich na maturze<br>rozszerzonej;<br>w zakresie historii:<br>kompleksowe sprawdzanie umiejętności z zakresu chronologii historycznej, analizy<br>i interpretacji historycznej oraz tworzenia narracji historycznej za pomocą rozbudowanej<br>wypowiedzi pisemnej na jeden z zaproponowanych tematów, łącznie pokrywających<br>wszystkie epoki oraz obszary historii;<br>w zakresie wiedzy o społeczeństwie:<br>położenie silniejszego akcentu na sprawdzanie umiejętności złożonych (interpretowanie<br>informacji, dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych) w oparciu o poszerzony<br>zasób materiałów źródłowych: teksty (prawne, naukowe, publicystyczne), materiały<br>statystyczne, mapy, rysunki itp.<br>88 Informator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie od roku szkolnego 2014/2015<br>w zakresie matematyki:<br>istotne zwiększenie wymagań na poziomie rozszerzonym poprzez włączenie zadań<br>z rachunku różniczkowego i pojęć zaawansowanej matematyki,<br>istotne poszerzenie wymagań z zakresu kombinatoryki oraz teorii prawdopodobieństwa;<br>w zakresie biologii oraz chemii:<br>zwiększenie znaczenia umiejętności wyjaśniania procesów i zjawisk biologicznych<br>i chemicznych,<br>mierzenie<br>umiejętności<br>analizy<br>eksperymentu<br>sposobu<br>jego<br>planowania,<br>przeprowadzania, stawianych hipotez i wniosków formułowanych na podstawie<br>dołączonych wyników;<br>w zakresie fizyki:<br>zwiększenie znaczenia rozumienia istoty zjawisk oraz tworzenie formuł matematycznych<br>łączących kilka zjawisk,<br>mierzenie umiejętności planowania i opisu wykonania prostych doświadczeń, a także<br>umiejętności analizy wyników wraz z uwzględnieniem niepewności pomiarowych;<br>w zakresie geografii:<br>uwzględnienie interdyscyplinarności tej nauki poprzez sprawdzanie umiejętności<br>integrowania wiedzy z nauk przyrodniczych do analizy zjawisk i procesów zachodzących<br>w środowisku geograficznym,<br>znaczne wzbogacenie zasobu materiałów źródłowych (mapy, wykresy, tabele<br>statystyczne, teksty źródłowe, barwne zdjęcia, w tym lotnicze i satelitarne), także<br>w postaci barwnej.<br>Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich z zadowoleniem przyjmuje też<br>informację o wprowadzeniu na świadectwach maturalnych od 2015 roku dodatkowej formy<br>przedstawiania wyniku uzyskanego przez zdającego w postaci jego pozycji na skali<br>centylowej, tj. określenie, jaki odsetek zdających uzyskał taki sam lub słabszy wynik od<br>posiadacza świadectwa. Wprowadzenie tej dodatkowej skali uwolni szkoły wyższe od<br>dotychczasowego dylematu odnoszenia do siebie surowych wyników kandydatów na studia<br>rekrutowanych na podstawie wyników egzaminów maturalnych o istotnie różnym poziomie<br>trudności - rekrutacja stanie się prostsza i bardziej obiektywna.<br>Reasumując, w opinii Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich zaprezentowana<br>w przedłożonych informatorach forma matury istotnie przyczyni się do tego, że młodzież<br>przekraczająca progi uczelni będzie lepiej przygotowana do podjęcia studiów wyższych.<br>5 lipca 2013 r.<br>Przewodniczący KRASP<br>prof. zw. dr hab. Wiesław Banyś</p>","solutions":[]}